Mujahedeen succesvoller dan reguliere legers

,,Israël heeft kernbommen maar wij hebben menselijke bommen.'' Als geen andere vat deze slogan van de Palestijnse fundamentalisten van Hamas het succes samen van de mujahedeen of heilige islamitische strijders.

Terwijl seculiere Arabische regimes en hun legers het in zogeheten `symmetrische oorlogen' keer op keer afleggen tegen externe vijanden (met name in 1948, 1956, 1967 en 1973 tegen Israël en in de Golfoorlog), boekten religieus geïnspireerde bewegingen met hun guerrilla de afgelopen decennia het ene succes na het andere. Ze wisten de Sovjet-troepen uit Afghanistan te verdrijven en de Amerikaanse en Israëlische troepen uit Libanon. De Bosnische moslims behoedden ze voor een bloedige nederlaag.

En dat allemaal zonder tanks, vliegtuigen, geavanceerde raketten of satellieten. De mujahedeen hebben slechts licht materiaal en eenvoudige explosieven. Maar gecombineerd met de bereidheid te sterven voor hun religieuze principes blijken dit formidabele wapens. De Westerse of Israëlische tegenpartij wil immers bovenal het aantal gesneuvelden aan eigen kant minimaliseren. Ook de technisch perfect onderlegde Israëlische veiligheidsexperts geven toe dat een samenleving uiteindelijk niet is te beveiligen tegen iemand die zich wil opblazen.

Toch betekent het succes van de mujahedeen geenszins dat ze op het punt staan ergens in het Midden-Oosten of de voormalige Sovjet-Unie de macht over te nemen. Daarvoor zijn de strijders te verdeeld, te ongeorganiseerd en te gering in aantal. In de Arabische wereld heerst ook algemene afschuw over de bloedbaden die mujahedeen aanrichten in Algerije. Fundamentalisten in de Arabische wereld zijn doorgaans gerespecteerde ingenieurs, advocaten en artsen. Velen van hen wijzen geweld af of zien de mujahedeen als nobele maar losgeslagen avonturiers.

Ook de recrutering van mujahedeen gaat mondjesmaat. Dat hangt mede samen met de uiteenlopende manieren waarop in de islamitische wereld over jihad of heilige oorlog wordt gedacht (mujahid betekent `hij die jihad pleegt'). De letterlijke vertaling van jihad luidt `je best doen voor God'. De meeste van 's werelds 1,2 miljard moslims leggen dit uit als het weerstand bieden aan zondige verleidingen, tijdens de vastenmaand Ramadan en daarbuiten. Deze uitleg wordt ook wel de `Grote Jihad' genoemd.

De zogeheten `Kleine Jihad' is de in het Westen veel bekendere heilige oorlog tegen ongelovigen. Op dit moment is vrijwel geen islamitisch denker of mufti te vinden die een offensieve aanval op ongelovigen propageert. Jihad wordt opgevat als strijd ter bescherming van islamieten wereldwijd. Moslims vechten in Tsjetsjenië zoals Europese democraten dat deden tijdens de Spaanse burgeroorlog in de jaren dertig. Maar net als toen zijn het er niet veel.