Hier heeft gewoond

Ze staat vooral bekend als Theo Mann-Bouwmeester, deze grote tragédienne van rond de eeuwwisseling, telg uit een geslacht van acteurs en actrices. Bouwmeester heette ze zelf (Theodora Antonia Louisa Cornelia Bouwmeester) en Mann was haar derde en laatste echtgenoot. Maar ze trad ook op onder de namen Doortje Bouwmeester, Doortje Frenkel-Bouwmeester (Frenkel was haar eerste man), Théo Brondgeest-Bouwmeester (naar haar tweede man) en Théo Bouwmeester. Kortom: een toneelspeelster.

Als kind van zeven stond ze al op de planken, niet in Zutphen, waar ze werd geboren, maar in Rotterdam. Ze trok namelijk mee met haar vader, artistiek leider van een reizend gezelschap, waarin ze kleine rolletjes speelde. Vanaf haar 23ste was ze verbonden aan de hoofdstedelijke Salon des Variétés en trad ze op in volksstukken, melodrama's en kluchten.

Niets deed vermoeden dat Doortje Frenkel, zoals ze toen heette, het `volkskind', zoals haar biograaf Koster schreef, nog eens de grande dame van het Nederlandse toneel zou worden. Dat ze het niettemin zover wist te schoppen, kwam door het voorbeeld van de beroemde Franse tragédienne Sarah Bernhardt. In 1880 zag ze Sarah spelen, toen deze een gastvoorstelling in Amsterdam verzorgde, en terstond wist Doortje wat ze wilde: worden als zij.

Ze maakte die ambitie waar en ontwikkelde zich tot een markant vertolkster van vrouwelijke tragiek, van beminnende, gepassioneerde en lijdende vrouwen, vooral in het Franse drama van die tijd. Haar onbetwiste glansrol vervulde ze als Marguerite Gauthier in La dame aux camélias van Dumas.

In 1911 ontving Theo Mann-Bouwmeester van dankbare toeschouwers een door J. Eisenloeffel ontworpen en naar haar genoemde ring aangeboden: een `wisselring', want de draagster moest het sieraad ter gelegener tijd (en steeds opnieuw) doorgeven aan een actrice die ze als een waardig opvolgster beschouwde. Theodora droeg de ring in 1934 over aan Else Maus; Else schonk hem later aan Caro van Eyck en die weer aan Annet Nieuwen-huijzen, die hem vervolgens doorgaf aan Anne-Wil Blankers, de huidige draagster.

Dr. J. Charité (eindredactie). Biografisch woordenboek van Nederland, 1979.