Gisteren gratis krediet

Opeens hebben advocaten het weer druk. Niet met advies bij fusies en overnames, maar om bedrijven met betalingsproblemen op de been te helpen en faillissementen af te wikkelen.

Faillissementen zijn een sector van de economie die robuuste groeicijfers laat zien. Graydon, een firma die kredietwaardigheid van bedrijven beoordeelt, becijfert een groei van 35 procent in het eerste halfjaar in Nederland.

De Amsterdamse effectenbeurs mag als graadmeter dienen. Achtereenvolgens kregen AND, Ring Rosa en Management Share uitstel van betaling. Diverse participaties van internet-financier Newconomy gingen eveneens onderuit.

De gevallen sterren weerspiegelen de malaise in de technologie-, telefoon- en internet-industrie. Tegelijkertijd neemt juist bij deze bedrijven de druk toe om zoveel mogelijk opdrachten van klanten te boeken. Sanering en personeelsvermindering zijn niet voldoende om winstgevendheid terug te winnen. Boek die orders, roept de verkoopchef, maar zorg wel dat die klanten ook betalen, roept de chef incasso er nu steeds luider achteraan.

Afgelopen week was Versatel, exploitant van een glasvezelnetwerk, de eerste onderneming in het nieuwe rondje Nederlandse kwartaalwinsten die openlijk toegaf dat een (grote, maar niet met name genoemde) klant waarschijnlijk zijn rekeningen niet betaalt. Versatel is verliesgevend, en kan elke impuls voor de winst gebruiken, maar deze twijfelachtige omzet heeft het bedrijf toch maar niet geboekt.

Ook de concurrentieslag om marktaandeel te winnen, bijvoorbeeld op de markt voor mobiele telefonie, laat zijn sporen achter. Telefoonbedrijf KPN meldde in zijn jaarverslag 2000 een 60 procent gestegen voorziening voor dubieuze debiteuren van 156 miljoen euro.

Wie lette in voorbije hosanna-jaren nog op de financiële positie van klanten? Geld was gratis in de internet-hausse. Financiers stonden in de rij. Verkopers van complete telecommunicatie-netwerken, zoals Lucent, Nokia en Ericsson, werden steeds soepeler met het geven van kredieten en leningen aan klanten.

Zo financieren leveranciers hun eigen opdrachten en gaan zij voor bankje spelen, met alle risico's van dien van plotselinge rentefluctuaties en wanbetalers. Vrachtwagenfabrikant Daf ging daar in de vorige recessie in 1993 aan kapot. Bijna iedereen doet het. Producent van elektronische melkrobots Prolion bleek in april, na het uitbreken van de MKZ-crisis, problemen te hebben met leningen van 3,8 miljoen euro aan twee Britse afnemers.

Graydon schat de jaarlijkse schade van faillissementen op zo'n acht miljard gulden. Dan verkoop je toch gewoon de boot?