`De kans dat klonen lukt is niet nul'

Drie onderzoekers hebben aangekondigd mensen te willen klonen. Zelfs als het ze lukt, zullen de meeste aldus geboren kinderen niet normaal zijn, vreest de geneticus J. Geraedts.

De onderzoekers Severino Antinori, Panayiotis Zavos en Brigitte Boisselier zijn serieus van plan om binnenkort mensen te gaan klonen, zo maakten zij eergisteren duidelijk tegenover een wetenschappelijk forum in Washington. Hun vastberadenheid om de experimenten uit te voeren ondanks de grote risico's die er volgens deskundigen aan kleven, heeft de wetenschappelijke wereld geschokt.

Onderzoekers die ervaring hebben met het klonen van dieren waarschuwen ervoor dat de techniek nog alles behalve perfect is en dat daardoor het aantal miskramen en gezondheidsproblemen onaanvaardbaar hoog is. De stap naar de mens moet daarom nog niet genomen worden, vindt ook prof.dr. Joep Geraedts die aan de universiteit Maastricht genetisch diagnostisch onderzoek aan menselijke embryo's verricht. In mei vorig jaar schreef hij een samenvattend artikel over de genetische risico's van het klonen van mensen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Hij is net als de meesten van zijn collega's tegen reproductief klonen.

Heeft het klonen van mensen enige kans van slagen?

,,Ja, de kans dat het lukt is niet nul. Het zou heel goed tot een zwangerschap kunnen komen, maar dat die wordt uitgedragen is minder waarschijnlijk. Dat het gekloonde kind dat wel ter wereld komt, dan volledig normaal is, acht ik nog minder waarschijnlijk. En zelfs als het normaal is bij de geboorte, is er altijd nog de kans dat het kind op latere leeftijd risico's loopt ten gevolge van de behandeling.''

Zijn het eigenlijk goede wetenschappers?

,,Antinori en Zavos zijn bekenden in de wereld van de voortplanting. Beide heren staan in de wetenschappelijke literatuur en bezoeken wetenschappelijke congressen. Dat Antinori er in is geslaagd een bejaarde vrouw een gezonde baby te laten krijgen, toont aan dat hij behoorlijke vaardigheid heeft in de medisch geassisteerde voortplanting, want anders lukt je dat niet.

,,Mevrouw Boisselier is erg terughoudend in het geven van informatie en zij is ook niet in de literatuur te traceren. Ze zegt samenwerkingscontracten te hebben met grote namen in het vakgebied, maar zwijgt over wie dat dan zijn. Het is op geen enkele manier te controleren.''

Wie van hen heeft de beste kaarten in handen, denkt u?

,,Als ik mijn geld erop zou moeten zetten welke mensenkloonteam het snelst met resultaten zal komen, dan gok ik op dat van Boisselier. Via de sekte van de Raëlians, waar zij toe behoort (en die adverteert als `Clonaid.com `het eerste kloon-bedrijf', red.) kan zij waarschijnlijk veel vrouwen rekruteren die optreden als eiceldonoren en draagmoeders. Dat maakt grote aantallen experimenten mogelijk die parallel lopen, net zoals dat eerder met proefdieren gebeurde. Wil je succes hebben bij het klonen van mensen, dan zul je het heel vaak moeten doen. Dan moeten ze wel de benodigde kennis in huis hebben.''

Ondanks alle omstredenheid hebben de kloonwetenschappers niet te klagen over belangstelling voor hun proeven.

,,Als je van de aantallen vrijwilligers hoort die zich hebben aangemeld, naar zeggen van deze drie onderzoekers, lijkt het draagvlak voor klonen van mensen heel groot, maar de vraag is hoe goed ze zijn voorgelicht. Ik vraag me af of de vrijwilligers wel goed beseffen welke risico's eraan kleven.''

De onderzoekers hebben aangekondigd dat ze met hun experimenten desnoods uitwijken naar landen waar geen verbod geldt. Wat valt daartegen te doen?

,,Tja, wat kun je ertegen doen? Er zijn pakweg 218 landen in de wereld en om daar allemaal wettelijke verboden af te kondigen is niet eenvoudig. Maar zo erg is dat niet, want het klonen van een mens doe je toch niet op een achternamiddag. Daar komt heel wat infrastructuur bij kijken. En ik denk, gezien de hoeveelheid vrouwen die erbij betrokken zijn (als eiceldonor en draagmoeder) dat het experiment niet onopgemerkt zal blijven.''

Duitsland en Frankrijk pleiten nu bij de VN voor een moratorium op het reproductief klonen van mensen. Wat vindt u daarvan?

,,Ik ben een groot voorstander van zo'n moratorium, op sommige plaatsen bestaat het al. Na de geboorte van schaap Dolly heeft de European Society for Human Reproduction and Endocrinology al een moratorium op het klonen van mensen afgekondigd. We voeren nu opnieuw discussie want dit moratorium gold voor een aantal jaren en is aan vernieuwing toe.''