Vaticaan verwijt historici leugens te verspreiden

De joods-katholieke commissie die onderzoek doet naar de opstelling van paus Pius XII in de Tweede Wereldoorlog, dreigt door ruzie uit elkaar te vallen. Joodse wetenschappers eisen onbeperkte toegang tot de Vaticaanse archieven, maar het Vaticaan verwijt hen leugens te verspreiden en zich onwetenschappelijk te gedragen.

Vorige maand besloot de commissie haar werkzaamheden op te schorten. Gisteren deed het Vaticaan een harde uitval naar joodse leden in de commissie. Hun wordt ,,een lastercampagne'' verweten en ,,een gewelddadige aanval tegen de katholieke kerk''.

,,Het initiatief dat bedoeld was om de relaties tussen de katholieke kerk en de joodse gemeenschap te verbeteren, is mislukt door de directe verantwoordelijkheid van degenen die de meest elementaire academische en menselijke normen hebben geschonden'', zegt de Duitse jezuïet Peter Gumpel in een verklaring namens het Vaticaan.

In oktober 1999 was de commissie ingesteld, met drie joodse en drie katholieke geleerden. Gehoopt werd dat hierdoor de scherpe kantjes van de discussie over het stilzwijgen van Pius XII tijdens de Holocaust zouden verdwijnen.

Volgens Gumpel waren het werkmateriaal voor de commissie de 12 delen met documenten uit de Vaticaanse archieven over de Tweede Wereldoorlog. ,,Daarin zijn alle documenten uit het archief van de Heilige Stoel tijdens de Tweede Wereldoorlog verzameld.'' Maar later maakt Gumpel duidelijk dat er nog veel meer documenten zijn.

De joodse wetenschappers vermoeden dat het Vaticaan selectief documenten heeft opgenomen in de 12 boeken. Maar het is in de praktijk onmogelijk documenten van na 1922 te bekijken, zegt Gumpel. ,,Buitengewoon veel materiaal is nog niet gecatalogiseerd.'' Hij verwijt de joodse wetenschappers te suggereren dat het Vaticaan compromitterende documenten geheim houdt. ,,Zodra dat mogelijk is zal, niet alleen hun, maar alle onderzoekers, het volledige materiaal dat betrekking heeft op het pausschap van Pius XII ter beschikking worden gesteld,'' zegt Gumpel.