Ieder zijn eigen woorden in Israël

Nergens stuurt woordkeus de manier waarop een conflict wordt gezien zozeer als in het Midden-Oosten.

Was de dood van `terrorist' Jamal Mansour vorige week in Nablus een `operatie door het Israëlische verdedigingsleger ter pro-actieve preventie van moorden op joden'? Of ging het om `moord' op een `activist' van Hamas, door de `buitenrechtelijke doodseskaders' van het `Israëlische bezettingsleger'?

Woordkeus stuurt altijd de manier waarop een conflict wordt gezien, maar nergens geldt dit zo sterk als bij de strijd tussen Israël en de Palestijnen. Niet alleen hebben beide kampen geheel eigen vocabulaires om één en dezelfde gebeurtenis te beschrijven, ze proberen ook de grote Westerse media de woordkeus van hun voorkeur te doen overnemen. Soms met succes.

Deze week besloot de Britse nieuwsorganisatie BBC na grote druk van Israëlische diplomaten en lobbygroepen de aanslagen op van terrorisme beschuldigde Palestijnen niet langer aan te duiden als assassinations of liquidations. ,,Er zijn voldoende andere woorden voor `dood''', schreef redacteur Malcolm Downing aan zijn correspondenten. Zoals blijkt uit de website heeft de BBC het nu over ,,operaties die de Palestijnen aanduiden als liquidaties, maar die Israël omschrijft als precieze militaire acties (targeted military actions)''.

De kwestie van woordkeus speelt op in bijna ieder bericht uit Israël of de Palestijnse gebieden. Duidt men militant-religieuze joden aan als fundamentalisten zoals bij moslims gebeurt of met het vreedzamer klinkende `orthodoxen'? Is Oost-Jeruzalem bezet, zoals de Verenigde Naties en de Palestijnen zeggen, of `betwist', zoals Israël, CNN en sommige Amerikaanse commentatoren stellen? Als Israël zich terugtrekt uit een stukje bezet/betwist gebied, komt dit dan neer op het `opgeven' van het land, of op het `teruggeven' ervan? Moet een Israëlische terugtrekking worden aangeduid als een `concessie', of enkel als de uitvoering van een akkoord? En als Israël na een Hamas-aanslag de Palestijnse autoriteiten bombardeert, heet dit dan een `antwoord' met de implicatie van proportionaliteit? Of spreekt men beter van `vergelding', dan wel van het emotionelere `wraak'?

Nog maar anderhalve maand geleden werd de BBC in Israël afgeschreven als antisemitisch na een programma over de schuld van premier Sharon aan het bloedbad in Sabra en Shatila in 1982. BBC-medewerkers werden met de dood bedreigd en kregen bewaking. Nu reageerde de Israëlische pers welwillend op de koerswijzing van de BBC: Eindelijk zijn ze iets minder pro-Palestijns, was de teneur. Voor de Palestijnen was het ,,een knieval voor Israël'' en ,,nieuw bewijs dat de toch al hopeloos pro-Israëlische BBC geheel wordt gecontroleerd door zionisten''.