De bijl is scherp, de stam is dik

De bijl van Lucent hakt opnieuw. Na het schrappen van 1.200 tijdelijke arbeidsplaatsen, gaan er nu ook 900 vaste banen weg van de overgebleven 2.300 bij Nederlandse vestiging. Lucent is de meest recente banenschrapper in het rijtje met onder meer KLM, Akzo Nobel, Philips en ABN Amro. Is het tijd om alarm te slaan?

Het Nederlandse werkgelegenheidswonder van de jaren negentig is spectaculair geweest en proportioneel vergelijkbaar met wat er in de Verenigde Staten is gebeurd. Niet veel Europese landen doen dat na. Ierland, Finland en het Verenigd Koninkrijk maakten een vergelijkbare banengroei door, maar in de rest van Europa kenmerkten de jaren negentig zich door een hardnekkig hoge werkloosheid.

Dat verklaart het verschil in startpositie nu de wereldwijde economische vertraging en de bijbehorende saneringen ook Europa aandoen. In Frankrijk is de daling van de werkloosheid inmiddels gestokt, in Duitsland stijgt de werkloosheid al zeven maanden achtereen en zijn er, zo bleek gisteren, alleen al dit jaar 88.000 banen verdampt.

Nederland lijkt zich daaraan te onttrekken. Nog in het eerste kwartaal van dit jaar groeide het aantal banen in Nederland met 193.000 op jaarbasis. Eind maart waren er 216.000 vacatures, dichtbij het record van 218.000 in juni vorig jaar.

En de werkloosheid blijft laag: in de drie maanden tot en met juni nam het werkloosheidspercentage af tot een verbluffend lage 1,8 procent - waarbij overigens over de zeer nauwe definitie van het begrip `werkloos' discussie mogelijk is.

De extreme krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt begint op dit moment als een buffer te werken. Verwacht mag worden dat met het sterk vertragen van de economische groei en het inzakken van de industriële productie, het aantal openstaande vacatures sterk zal afnemen. Maar een significante stijging van de werkloosheid zal hier waarschijnlijk langer op zich laten wachten dan in de ons omringende landen.

Met name in de sectoren waar de krapte de afgelopen jaren heeft geleid tot maatschappelijke discussie, de zorg, het onderwijs, de politie en andere overheidsgerelateerde diensten, zijn de budgetten niet of minder snel afhankelijk van de lotgevallen van de economie. In deze sector stond aan het eind van het eerste kwartaal nog het record van 47.000 onvervulde vacatures open.

Hoewel banenverlies in de ene sector niet zomaar is weg te strepen tegen vacatures in de andere, kan de groeimarkt van overheids- en semi-overheidsdiensten zich op de korte termijn ontpoppen als de redder van de werkgelegenheid.