Auteursrecht haalt zeker het jaar 2012

In het hoofdartikel `Napster en het recht' (NRC Handelsblad, 28 juli), wordt de titel van een artikel van Hugenholtz `Haalt het auteursrecht het jaar 2012', aangehaald.

In het hoofdartikel staat: ,,Want auteursrecht beperkt zich niet tot de legitieme kwestie van een billijke vergoeding voor geleverde inspanningen en ontwikkelingskosten, maar blijft zich nadrukkelijk presenteren als een absoluut en exclusief verbodsrecht.''

De kern van het probleem is nu juist dat het incasseren van een billijke vergoeding niet mogelijk is zonder verbodsrecht. Daarenboven komt dan de vraag wat billijk is. Want auteursrecht is meer dan een vergoeding voor geleverde inspanningen en ontwikkelingskosten. Die krijgen ambachtsman en fabrikant ook.

Het auteursrecht wil nu juist `het lichten van den creatieven geest' (Marsman) belonen. En die creaties zijn per definitie monopoloïde.

Sterker nog. Hoe meer zij zich van elkaar onderscheiden hoe meer monopolie. Als in een boekwinkel `Tranen der Acacia's' niet in voorraad is, dan zal een klant geen genoegen nemen met een boek van Irene van Lippe-Biesterfeld, alhoewel dat ook iets met bomen te maken heeft.

Een monopolie is in een marktgerichte economie een vloek. Daarbij wordt alleen maar gedacht aan stoffelijke producten of diensten. Maar zolang de maatschappij prijsstelt op informatie (in de ruimste betekenis), een immaterieel goed dat onvermijdelijk een monopoloïde karakter heeft, zal voor die informatie een prijs moeten worden betaald.

Dat lukt alleen maar met een auteursrecht waaraan een verbodsrecht, of iets wat daarop neerkomt, is gekoppeld.

Over afgrenzing van dat recht kan men eindeloos twisten, maar niet dat er een grens is. Want het verbodsrecht afschaffen betekent dat wij willen parasiteren op bezeten auteurs die, ongeacht hun beloning, op hun onverwarmde zolderkamertje, toch iets moois scheppen. Niet voor niets was Victor Hugo de initiatiefnemer van de Berner Conventie. Nederland trad pas in 1912 toe.

Of onze auteurswet het jaar 2012 haalt valt nog te bezien na het van kracht worden van de nieuwe EG-richtlijn over het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij. Het auteursrecht is de voedingsbodem van die maatschappij en dat zal dus zeker het jaar 2012 halen.

H.Th. Katz is jurist.