Vacature: hoer

Ik gun iedereen ontworsteling aan het gezag der vaders en een succesvolle sociale, politieke en intellectuele gelijkstelling. Ik was aanvankelijk blij met het nieuws dat ook de prostituee emancipeert zoals Christy ten Broeke, bestuurslid van De Rode Draad, de belangenorganisatie voor prostituees, onlangs in deze krant constateerde. Na de opheffing van het bordeelverbod, de mogelijkheid om wit te werken en beroepskosten van de belasting af te trekken, wil de prostituee een zakelijke rekening openen bij de Postbank. Terecht. Als prostitutie een gewoon beroep wordt achtenzeventig procent van de Nederlandse bevolking schijnt dit zo te zien waarom dan niet alle voorzieningen geven die aan andere kleine zelfstandigen worden geboden? Een dergelijke gelijkstelling gaat mooi samen met de verbetering van het zelfbeeld van de hoer. Volgens Ten Broeke zien vrouwen de prostitutie steeds meer als carrière waar je belangrijke kwaliteiten voor moet hebben: empathie, boekhoudkundige kennis en marktinzicht. Ik voeg toe: stressbestendigheid en resultaatgerichtheid. Ten Broeke maakte een vergelijking tussen een prostituee en een sociaal verpleegkundige.

Geen probleem, die emancipatie van de prostituee? Toch wel. Niet alleen door de obstakels die er nog op de weg van emancipatie te vinden zijn, zoals de onwillige Postbank maar ook de door Ten Broeke aangegeven tweedeling tussen carrière-protituees enerzijds en de in het buitenland geronselde vrouwen die zich onvrijwillig prostitueren en de onbeschermde verslaafde straattippelaars anderzijds. Een ander probleem dat ik in de nabije toekomst zie, heeft niet te maken met dergelijke zaken maar met de mogelijkheid dat prostitutie volledig als regulier beroep zal worden gezien en bordeelhouders en andere seks-exploitanten als gewone werkgevers. Voor zo'n situatie ben ik, ondanks mijn sympathie voor emancipatie angstig. Waarom? Het is niet alleen een kwestie van wennen omdat prostitutie nooit een gewone baan is geweest.

Door de eeuwen heen vervolgde de overheid prostituees om vervolgens weer te kiezen voor regulatie of het oogluikend toelaten van hoererij. Over de positie van de prostituee bekommerde men zich nauwelijks. De redenen waarom zij het vak beoefende, vaak bittere armoede, werden van ondergeschikt belang geacht. Gedurende de negentiende eeuw ontdekten de positivistisch georiënteerde medische wetenschappers de prostituee als interessant onderzoeksobject. Zij classificeerden hoeren als abnormale vrouwen met een zeker nut. Dat zat zo. Mannen, zo dacht men, hadden een natuurlijke behoefte aan seksualiteit, hun echtgenotes hadden er een afkeer van. Normale, eerbare vrouwen duldden slechts seks voor de voortplanting en beleefden aan het gebeuren geen plezier. Dat was ook niet de bedoeling, anders zouden zij niet eerbaar zijn. Prostituees waren vrouwen die in ruil voor geld hun lichaam ten dienste stelden aan de viriele, slechts zijn natuurlijke drang volgende vrijgezel of getrouwde man. De prostitutie werd, destijds teruggrijpend naar Augustinus, omschreven als een noodzakelijk kwaad dat zorgde voor een stabiele situatie in de samenleving. Prostitutie werd weer een probleem toen schrijvers en dominees erop wezen dat vrouwen het werk niet zelden onvrijwillig of uit nood deden. Daar kwam nog bij dat mede door de opkomst van het medisch hygiëne er een toenemende angst voor geslachtsziekten opkwam. Hoeren bleken vaak besmet met syfilis en vormden daardoor een gevaar voor de hoeksteen van de samenleving, het gezin en daarmee voor de natie. De man besmette bij thuiskomst zijn vrouw en nakomelingen en dit zou de samenleving uiteindelijk ten onder doen gaan. De angst ging zo ver dat hoeren gedwongen medisch onderzocht werden. In Engeland liep iedere vrouw met een opvallende levenswandel, bijvoorbeeld frequent bezoek aan het theater, kans om aan een dergelijk vernederend onderzoek te worden onderworpen.

Deze praktijken en ook het negatieve beeld over prostituees zijn nu dus aan het verdwijnen. Raamprostituees zijn een belangrijke toeristische attractie in de hoofdstad. Zesduizend arbeidsplaatsen in de raam-, club- en straatprostitutie worden door parttimers vervuld. De prostituee weet steeds beter wat zij waard is. Dwang in seksclubs wordt na de opheffing van het bordeelverbod steeds minder gepikt. Men zoekt een betere baas of begint voor zichzelf. Het aantal eenvrouwsbedrijfjes neemt toe. Vanwege deze emanciperende ontwikkelingen, hoe goed ook voor de prostituee, maak ik me zorgen. In deze samenleving waar zoveel nadruk wordt gelegd op economisch nut en arbeidsplaatsen, is het gevaarlijk voor vrouwen als de seksbranche een doodgewone werkgever wordt. Zeker voor de vele vrouwen die op dit moment in de WAO zitten of dreigen te raken. Voor hen hoeft geen passend werk gezocht te worden. Als bemiddeling met de werkgever niet lukt, bijvoorbeeld door een conflict dat speelt, raakt de zieke werkneemster haar baan kwijt om uiteindelijk, als zij niet volledig wordt afgekeurd, in de bijstand terecht te komen wegens verwijtbare werkloosheid. Als het goed is, wordt er voor die tijd een outplacement-bureau door de werkgever ingeschakeld. Er wordt haar dan nog een aantal banen aangeboden buiten de instelling waar zij werkzaam is. Nu hoef je er niet op te rekenen dat het vervallen van passend werk betekent dat er gedacht wordt aan een hogere functie waar je kunt floreren. Geen hoogleraarschap neonatologie dus voor een overspannen kinderverpleegster.

Maar hoe loopt het af met de sociaal-verpleegkundige met een burn-out? Een paar jaar geleden was een gemeente bereid om in het kader van de emancipatie van mannelijke zwaargehandicapten? een overeenkomst te sluiten met een plaatselijk bordeel. De gehandicapten konden tegen gereduceerd tarief bezoek van een prostituee aan huis krijgen. Stel dat dit soort dingen volledig geaccepteerd worden. De emancipatie van de prostituee is dan voltooid. Maar de overspannen sociaal-verpleegkundige komt met haar kwaliteiten en werkervaring in aanmerking voor de vacature van parttime hoer voor gehandicapten omdat de plaatselijke bordeelhouder met een tekort zit en als gewone werkgever bekend staat bij de arbeidsbemiddeling. Op gewetensbezwaren kun je je dan niet beroepen. Het is een gewone geëmancipeerde baan. Wie is er daar tegen terwijl de echo van Koks `werk,werk,werk' nog doorklinkt? De opiniebladen met hun hijgerige artikelen over vlotte studentes die zich prostitueren? De wetgever? Heeft De Rode Draad ooit aan dit scenario gedacht in haar streven naar volledige acceptatie van het oudste beroep? Of wil zij in de toekomst de grootste vrouwenvakbond worden?