Onderzoek naar fraude bouw strandt

Een justitieel onderzoek naar fraude met mogelijk honderden miljoenen guldens in de bouwwereld is gestrand omdat het openbaar ministerie geen akkoord kon bereiken met een informant over de hoogte van het tipgeld.

Dit is meegedeeld door woordvoerder W. de Bruin van het landelijk parket. De onderhandelingen met de informant hebben tussen de anderhalf en twee jaar geduurd. ,,Wij hebben zijn verhaal serieus genomen'', aldus De Bruin. De informant, die zelf bij een bekende bouwonderneming heeft gewerkt, zegt te beschikken over een schaduwboekhouding waaruit blijkt dat acht grote bouwbedrijven sinds 1995 onderling hebben samengespannen bij het dingen naar opdrachten voor onder meer grote infrastructurele projecten.

De bedrijven spraken tevoren af wie tegen een kunstmatige prijs het laagste inschreef en verdeelden blijkens de schaduwboekhouding de meeropbrengsten onderling, aldus de informant. Hiermee kon volgens hem per project soms zo'n 20 procent van de in rekening gebrachte kosten onderling worden verdeeld. Alleen al de overheid zou hierdoor, als opdrachtgever van bouwprojecten, de laatste jaren voor minimaal honderd miljoen gulden zijn benadeeld, zo heeft de Nederlandse Mededingsautoriteit (NMa) voor het OM berekend.

De informant vroeg via zijn advocaat, L. Heukels, een bedrag van driehonderdduizend gulden aan tipgeld in ruil voor de originele schaduwboekhouding, aldus De Bruin. Het OM wilde evenwel niet meer dan maximaal 50.000 gulden uitkeren, zo besloot hoofdofficier van justitie M. van Erve van het landelijk parket vorige maand na overleg met minister van Justitie Korthals, procureur-generaal De Wijkerslooth en behandelend officier van justitie H. Stikkelbroek. ,,Daarbij heeft een rol gespeeld'', aldus De Bruin, ,,dat een burger die kennis draagt van strafbare feiten deze feiten in principe zonder tegenprestatie aan het OM moet verstrekken.''

De informant eiste echter minimaal drie ton omdat hij vreest nooit meer in de bouwwereld te kunnen werken zodra zijn medewerking met justitie bekend zou worden. Advocaat Heukels geeft geen commentaar.

Procureur-generaal D. Steenhuis, die de onderhandelingen met de informant vanuit het college van PG's volgde, heeft nog op 30 mei in algemene termen de mogelijke megafraude in de bouw vermeld, in het kader van een corruptieconferentie in Den Haag. [Vervolg BOUWFRAUDE: pagina 2]

BOUWFRAUDE

Dossier bezorgde lezer 'rooie oortjes'

[Vervolg van pagina 1] In het Algemeen Dagblad zei de procureur-generaal dat ,,er aanwijzingen [zijn] dat er corruptie is in de bouw en dan moet je denken aan aanbestedingscorruptie. Aannemers die inschrijven op een opdracht, sluiten deals met elkaar en krijgen allemaal iets van de aannemer die het werk krijgt. Dat is al jaren verboden maar komt nog steeds voor.''

De onderhandelingen tussen de informant en het landelijk parket over de overdracht van de schaduwboekhouding zijn twee jaar geleden begonnen onder leiding van toenmalig landelijk fraude-officier van justitie R. de Groot. Hij liet deskundigen van de Nederlandse Mededingsautoriteit en de Economische Controle Dienst naar de boekhouding kijken. Daarbij werden aanwijzingen gevonden voor valsheid in geschrifte en illegale prijsafspraken, aldus een toenmalige betrokkene, die de boekhouding ,,met rode oortjes'' zegt te hebben gelezen.

Vanaf vorig jaar zomer, toen De Groot vertrok bij het OM, was de zaak in handen van officier van justitie Stikkelbroek. Hij heeft nog begin dit jaar vergeefs een concept-overeenkomst met de informant aan het college van PG's voorgelegd. Daarna zijn de Kamerleden Van Gijzel (PvdA) en Leers (CDA) door advocaat Heukels benaderd om via minister Korthals (Justitie) te bemiddelen tussen de informant en het OM.

Voor het laatst op 23 mei heeft Korthals hierover met de Kamerleden gesproken, aldus een aanwezige bij dit gesprek. Toen werd als mogelijke complicatie genoemd dat de informant tijdens een strafrechtelijk onderzoek zelf verdachte zou kunnen blijken te zijn. Ook andere varianten zijn besproken, maar ten slotte door het OM afgewezen. ,,Voor een strafrechtelijk onderzoek ontbreken nu de aanknopingspunten'', aldus de woordvoerder van het parket.

De door hem aangebrachte schaduwboekhouding vertoont gelijkenis met de zaak van de Schipholspoortunnel, waar het OM in Haarlem al sinds 1998 onderzoek naar verricht. Daarbij hebben accountants vastgesteld dat de Hollandsche Beton Groep en Strukton valse facturen indienden terwijl de winst op het project in plaats van de afgesproken 2,65 procent uitkwam op 18,9 procent. Minister Netelenbos eiste daarop 65 miljoen van opdrachtgever NS terug.