Macedoniërs willen geen akkoord

Op de valreep hebben de Macedoniërs gisteren een akkoord met de Albanese minderheid verhinderd. Dat maakt – opnieuw – duidelijk dat ze helemaal geen akkoord willen en alleen maar onder zware druk aan de onderhandelingstafel zitten.

Gisteren had in Ohrid de grote dag moeten worden: het `raamakkoord' van de internationale bemiddelaars James Pardew en François Léotard had geaccepteerd moeten worden door de leiders van de Slavische en de Albanese Macedoniërs, waarmee een eind zou worden gemaakt aan de strijd tegen het Albanese `Nationale Bevrijdingsleger' UÇK in het noorden van Macedonië. De voortekenen waren gunstig, want had de verrassende flexibiliteit van de Albanezen niet vorige week en afgelopen weekeinde niet geleid tot doorbraken op de twee moeilijkste punten, de status van de Albanese taal en de hervorming van de politiemacht?

Natuurlijk: tot op zekere hoogte was sprake van gezichtsbedrog, want de onderhandelingen in Ohrid verlopen minder soepel dan de doorbraken suggereren. De beide partijen, de Macedoniërs en de Albanezen, vergaderen niet eens plenair, maar worden los van elkaar geconsulteerd door Pardew en Léotard. En Léotard zei zondag nog dat het overleg ,,heel, heel stroef'' verloopt, ,,in een zeer gespannen sfeer''. ,,We balanceren op de snede van het scheermes.''

Niettemin – de buitenwereld stond klaar om een akkoord te verwelkomen toen premier Ljubco Georgievski namens zijn partij, de VMRO, gisteren alsnog roet in het eten gooide, door te eisen dat de NAVO het UÇK ontwapent vóórdat het Macedonische parlement het raamakkoord goedkeurt en het aldus van kracht wordt – een eis die noch voor de Albanezen, noch voor de internationale gemeenschap aanvaardbaar is. De Albanezen eisen immers de garantie dat het raamakkoord ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd, en eisen goedkeuring van het parlement vóórdat het UÇK zich laat ontwapenen.

De nieuwe eis van Georgievski zet al het tot nu toe bereikte op het spel – alle wederzijdse concessies worden pas van kracht als het hele akkoord is goedgekeurd – en dreigt Macedonië terug te brengen bij af. En `af', dat is oorlog tussen het Macedonische leger en het UÇK, `af' is doden aan beide kanten, etnische zuivering over en weer, de verwoesting van dorpen en het risico van een burgeroorlog die kan escaleren. En `af' is ook een internationale gemeenschap die bij de Macedoniërs (die haar van Albanese sympathieën beschuldigt) haar geloofwaardigheid kwijt is, hetgeen nog ernstige gevolgen kan hebben als de oorlog ophoudt een semi-oorlog te zijn.

Waar de Macedonische schoen wringt, werd vorige week al duidelijk toen Georgievski op de nationale feestdag zei dat een akkoord niet kan worden getekend zolang het UÇK grote delen van het land bezet houdt en toen twee dagen later parlementsvoorzitter Stojan Andov zelfs zei dat het parlement het raamakkoord niet eens in behandeling zal nemen zolang ,,de terroristen'' niet ontwapend zijn.

Die opmerkingen en de nieuwe eis van Georgievski maken – niet voor het eerst – duidelijk dat de Slavische Macedoniërs geen akkoord willen – óók geen akkoord dat het resultaat is van grote Albanese flexibiliteit: de Albanezen hebben op de echt moeilijke punten veel meer concessies gedaan dan de Macedoniërs. Ze hebben afgezien van hun eis, het Albanees de status van officiële taal in heel Macedonië te geven, van hun eis de politie te decentraliseren, van hun eis een Albanese vice-president te benoemen, van hun eis het vetorecht op parlementaire beslissingen te krijgen. Maar al die concessies hebben Georgievski en de zijn mede-hardliners – die op hun beurt onder druk staan van de Macedonische achterban – niet op andere gedachten gebracht. Door te voorkomen dat het overleg gisteren op een akkoord uitliep, heeft hij eens te meer gedemonstreerd gewoon geen akkoord te willen.

Georgievski (en in mindere mate ook zijn collega Branko Crvenkovski van de sociaal-democraten) bevindt zich uitsluitend in Ohrid omdat de internationale gemeenschap hem heeft gedwongen – met beloften en dreigementen en met hier en daar wat chantage in de financiële en economische sfeer. Keer op keer zijn EU-topdiplomaat Javier Solana en NAVO-chef Lord Robertson naar Skopje of Ohrid gereisd om de Macedoniërs de knip op de neus te zetten en hen te dwingen het overleg aan te gaan en vol te houden en in te stemmen met afspraken die hij en de zijnen helemaal niet willen maken.

Het belooft niets goeds voor de toekomst, zelfs als NAVO-gezant Pieter Feith Georgievski en de zijnen de duimschroeven aanzet en hen er alsnog toe brengt die aanvullende eis van gisteren te laten vallen. Een akkoord dat met zoveel zichtbare tegenzin wordt ondertekend zal de Albanese minderheid niet geruststellen, zal geen etnische verzoening inluiden en zal het UÇK er alleen maar toe brengen zo weinig mogelijk wapens in te leveren en de beste wapens te verstoppen. De semi-oorlog in Macedonië zal doorgaan, akkoord of geen akkoord.