Je moet nou eenmaal

Omdat er zoveel aanbod was, besloot ik gisteren maar eens een thema-avond `televisie over relaties' te doen – ook vanuit het idee dat ik dan voor de rest van de week van relatie-tv af zou zijn. Gaandeweg de avond kwam die tweede gedachte me als steeds aantrekkelijker voor.

Wat een somber beeld over de liefde kun je, als je niet oppast, oplopen van één avondje televisie kijken! Waarom willen mensen überhaupt nog iets met elkaar? Er leek aanvankelijk maar één conclusie mogelijk: mensen willen eigenlijk ook helemaal niks met elkaar. Het is alleen hun instinctmatige, dierlijke kant die hen samendrijft. Als er eenmaal sprake is van een relatie gaan ze over tot kissebissen en draaikonten.

De toon werd al gezet bij het eerste programma van de thema-avond: een aflevering van de comedy Married with Children, waarin de hel er voor hoofdpersoon Al Bundy uit blijkt te bestaan dat hij de eeuwigheid met zijn vrouw en kinderen moet doorbrengen. Ja, dat is fictie, ik weet het, maar fictie toont nu eenmaal duidelijk, zij het overdreven, hoe mensen over bijvoorbeeld relaties nadenken. Fictie was de propaganda in de anti-relatiestrijd die in alle hevigheid leek te woeden. Neem ook de Britse dramaserie Hearts and Bones en de Nederlandse korte film 100%. In de eerste werd veel vreemdgegaan, en in de tweede legden mensen voortdurend hun wil aan hun partner op. Die moest precies hetzelfde denken en voelen als zij.

De `realiteit' (als in reality-tv) was trouwens niet positiever. Die bestond onder meer uit Ticket to Love, een programma waarin een groep mooie Nederlandse meisjes in Mexico gefilmd wordt. Af en toe kiezen ze een mannelijke kijker uit hun fanmail die mag langskomen om met een van hen een nacht in een liefdeshut door te brengen. Het kersverse koppel van gisteravond zag eruit als veertien. Maar ze bleken het relatiespelletje `alles wat de ander doet verkeerd vinden' al te kunnen spelen met een vanzelfsprekendheid en vaardigheid alsof ze nooit iets anders hadden gedaan en ze er met gemak tot hun tachtigste mee door konden gaan. `Klierig aftasten' noemden ze het zelf en ze vonden het volkomen normaal.

Een relatie, kortom, is afzien – maar ja, je moet nou eenmaal aan de man of aan de vrouw. Deelneemster Klarissa had haar Danny gewoon maar heel praktisch uitgekozen: hij woonde ook in Den Haag. Leek haar wel makkelijk.

Why bother, zou je gaan denken, we hóeven toch geen relatie? Ook in het antwoord op die vraag voorzag de thema-avond. De Belgische documentaire Kwesties toonde het enige stel van de avond dat na jaren nog steeds tortelduiverig verliefd was. Dit echtpaar kon geen kinderen krijgen en was al negen jaar met fertiliteitconsulenten en eicelbroedstoven in de weer, immer alert op `onnodig spermaverlies'. Het was hét argument dat verliefdheid slechts in dienst staat van de voortplanting. Eigenlijk ontbrak gisteravond alleen nog een populair-wetenschappelijk programma dat verliefdheid uitlegde in termen van schommelende serotonine-, dopamine en oxytocineniveaus en liefde wegzette als cultureel verzinsel. Ook zonder dat was deze thema-avond trouwens al cynisch genoeg.

Maar is het nou eigenlijk wel zo'n ramp met die relaties? Nee, concludeerde ik toen ik onder het motto `liefde is oorlog' een uitstapje naar Nova maakte, over het Palestijns-Israëlisch conflict. Het is namelijk allemaal nog veel erger. Dat mensen gedreven worden door primitieve gevoelens, dat ze elkaar niet begrijpen, elkaar hun zienswijze willen opleggen, elkaar het leven zuur maken, dat is allemaal niet specifiek voor liefdesrelaties. Het is specifiek voor mensen.

Nooit gedacht dat de situatie in het Midden-Oosten nog eens mijn humeur zou redden. Want dat was vreemd genoeg wat er gebeurde: het kan best nog meevallen in de liefde, dacht ik. Je moet er alleen voor zorgen dat je je niet te veel als mens gedraagt.