Gevoelig samenspel ontbeert een visie

Voor de vijfde keer presenteerde violiste Isabelle van Keulen de afgelopen dagen haar Delft Chamber Music Festival in Museum Het Prinsenhof. Geïnspireerd op het Lockenhaus Festival van violist Gidon Kremer, omringde Van Keulen zich ook deze zomer in Delft met jonge talentvolle musici, met wie ze alleen die kamermuziek uitvoert waarmee ze een persoonlijke affiniteit heeft.

Als een veredelde toegift weerklonk de slotavond van Van Keulens op zondag besloten Delft Chamber Music Festival gisteravond in het Concertgebouw in Amsterdam, in het kader van de Robeco Zomerconcerten. Een staaltje van efficiënt programmeren, want al die voornamelijk uit Engeland afkomstige muzikale vrienden van Van Keulen waren er toch nog, dus dat scheelt weer in organisatie en reiskosten.

Ondanks de akoestische `shock' die de verwisseling van Museum het Prinsenhof met het Concertgebouw moet hebben opgeleverd, vulden Van Keulen en haar gevolg met eigentijdse flexibiliteit de eigenlijk niet op kamermuziek berekende ruimte van de Grote Zaal, die tijdens de respectabele uitvoering van Messiaens Quator pour la fin du temps dienst deed als een kathedraal.

Want zoals alle werken van de diepgelovige Messiaen staat ook in dit kwartet voor klarinet, viool, cello en piano, dat hij in 1940 tijdens zijn gevangenschap in kamp Stalag bij Dresden componeerde, de katholieke mystiek centraal.

In het voorwoord van de partituur, die hij schreef ter ere van de engel uit de Apocalyps die een hand heft naar de hemel en zegt: `Er zal geen uitstel meer zijn!', verwijst Messiaen naar hoofdstuk X uit de Openbaringen van Johannes. En ook de titels van de tussen hemelse sereniteit en aardse luidruchtigheid heen en weer pendelende delen van het Quator pour la fin du temps verwijzen naar Johannes.

Tot de mooiste momenten van de meer wereldse dan religieuze Messiaen-interpretatie van Van Keulen and friends, behoorde de desolate maar uitzonderlijk klankgevoelige klarinetsolo van Michael Collins, het serene samenspel van cellist Guy Johnston en pianiste Kathryn Stott, en het adembenende slot van Louange á l'immortalité de Jésus, het laatste deel dat eindigt in een etherische flageolet door de viool, die door Van Keulen werd verklankt alsof haar Stradivarius ter plekke veranderde in de Heilige Geest die de engelen tegemoet zweefde.

Toch bleek al tijdens Messiaen, maar méér nog tijdens de geanimeerde uitvoering van Schuberts Octet voor strijkkwintet en blazers, dat het samenvoegen van goede solisten nog niet per definitie tot overtuigende kamermuziekuitvoeringen leidt. Ook al werd er nog zo sensitief samengespeeld, wat ontbrak was een overkoepelende visie. Alle mooie passages ten spijt, bleef de vertolking van Schuberts Octet steken in fragmentarisme. De muziek stroomde niet door, de grote lijnen werden niet helder, en zo werden er op het gebied van timing, spanningsopbouw en sfeertekening steeds weer kansen gemist.

Concert: Isabelle van Keulen (viool), Fiona McCapra (viool), James Boyd (altviool), Guy Johnston (cello), Dominic Seldis (contrabas), Michael Collins (klarinet), Robin O'Neill (fagot) David Pyatt (hoorn), Kathryn Stott (piano). Programma: Messiaen: Quator pour la fin du temps, Schubert: Octet. Gehoord: 6/8 Concertgebouw Amsterdam.