Gerommel in stad om beeldje

Hij weet niet wat hem overkomt. Zojuist heeft de jongeman een propje papier van de straat opgeraapt en in een afvalbak geworpen. Prompt is hij de held. Miss Holland dringt zich aan hem op, tv-microfoons worden hem voorgehouden, hij krijgt een lintje van de burgemeester, een fanfare-orkest duikt op, er vliegen straaljagers met rood-wit-blauwe rook voorbij en er wordt zelfs een standbeeld voor hem onthuld. ,,Alweer een lid erbij'', luidt de afsluitende tekst van het spotje. ,,Het gaat goed met de maatschappij.''

Het reclamefilmpje van de Stichting Ideële Reclame (Sire) wordt al een half jaar uitgezonden, maar kwam vorige week opnieuw in het nieuws. Het leek Sire een aardig idee de campagne extra in de aandacht te brengen door tijdelijk op de Westermarkt in Amsterdam een standbeeldje voor de propopraper te plaatsen, net als in het spotje. Maar de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad protesteert. Wie reclame maakt tegen vervuiling van de stad, moet volgens voorzitter Walther Schoonenberg consequent zijn. Zo'n beeldje is óók vervuilend.

De campagne, met de acteur Mark Ram (Unit 13) als de onverwachte held, is het vervolg op de Sire-leuze `De maatschappij dat ben jij'. Ditmaal vonden de reclamemakers, die net als iedereen gratis aan alle Sire-campagnes meewerken, dat ze meer jongeren moesten aanspreken. Ze zochten het in de komisch bedoelde overdrijving van een massale huldiging voor het oprapen van één propje. Niet toevallig: volgens onderzoek vindt 10 procent van de jongeren het te gênant of te veel werk om afval van de straat te rapen en weg te gooien. ,,Op die manier willen we de algehele onverschilligheid doorbreken'', aldus voorzitter Michel van Honk.

Tot de plannen behoorde ook het plaatsen van een echt propoprapersbeeldje in Amsterdam. De toenmalige wethouder Guusje ter Horst toonde zich enthousiast, waarna een ambtenaar de Westermarkt opperde. Daarvoor vroeg Sire vervolgens een vergunning aan. En daarop reageerde de vereniging met de lange naam. In een protestbrief aan de gemeente wordt erop gewezen dat de Westermarkt al een beeldje van Anne Frank en een Homomonument heeft: ,,Deze monumenten komen tot hun recht omdat ze in een open ruimte staan. De gemeente moet ervoor waken dat het plein en de monumenten nu niet opnieuw ondersneeuwen in een brij van allerhande beelden en bouwsels.'' En verder: ,,Afgezien van het bedenkelijke niveau van het ontwerp, dat in de sfeer van een reclamegrap thuishoort en niets met beeldhouwkunst te maken heeft, vinden wij de Westermarkt beslist niet de meest geschikte plaats voor een beeld van dergelijke strekking.''

Maar het hoeft ook helemaal niet de Westermarkt te zijn, zegt Sire-directeur Adri de Vries desgevraagd. ,,Dat idee kwam uit de gemeente, niet van ons. Ook een andere plek vinden wij uitstekend, als er maar veel mensen voorbij komen. We moeten er geen mega-probleem van maken.''

Wel vindt ze dat het niveau van het ontwerp buiten de discussie moet blijven. Voor alle duidelijkheid: het is niet de bedoeling het monsterlijke, metershoge monument uit het spotje in brons te gieten. Het beeldje wordt niet hoger dan 80 centimeter, op een sokkel van een meter.

Dat stelt de VVAB echter niet gerust. ,,We hebben in Amsterdam een rijke traditie als het gaat om het verpesten van de weergaloze ruimte'', aldus het bezwaarschrift. ,,Laten we verstandig zijn en nu eens afblijven van die mooie binnenstadspleinen, zodat de burger kan genieten van het monument dat Amsterdam zelf is.''

Sire-directeur De Vries wacht op de behandeling in de dienstdoende gemeenteraadscommissie, op 16 augustus. ,,Het is uiteraard niet onze bedoeling grote groepen tegen ons in het harnas te jagen'', zegt ze. ,,Dat zou het doel van deze campagne niet ten goede komen.''