Verkoop vaste net helpt zowel KPN als concurrentie

British Telecom zit opgezadeld met een bod van 65 miljard gulden op het vaste telefoonnet. Zo'n transactie kan ook KPN uit het nauw halen.

De vaste-telefoonnetwerken van Europese telecombedrijven zijn sinds kort inzet van een biedingenstrijd. In Ierland woedt een overnamegevecht om Eircom, de aanbieder van vaste telefonie. In Groot-Brittannië azen investeerders op het vaste net van British Telecom (BT).

,,Het vaste net staat weer volop in de belangstelling. En dat is niet zo gek'', zegt Rob Schuyt van adviesbureau Booz Allen & Hamilton. ,,Het is het enige onderdeel van telecombedrijven dat financieel gezond is. Het vaste netwerk groeit nauwelijks, maar de kasstroom die er uitkomt is enorm.'' Mobiele telefonie, waarin miljarden zijn geïnvesteerd, heeft tot nu toe vooral schulden opgeleverd.

De biedingen draaien om de local loop. Dit `haarvatennet' vormt het lokale sluitstuk van landelijke netwerken; het is de laatste `kilometer' tussen wijkcentrales en huishoudens. Het is een cruciaal onderdeel van het netwerk, het geeft directe toegang tot de huiskamer.

Gisteren werd bekend dat een Duits consortium een eerder Amerikaans bod op BT's aansluitnet heeft overtroefd met 10 miljard pond, tot 18 miljard pond (64,5 miljard gulden). ,,Het nieuwe bod op BT is van een orde dat je het móet voorleggen aan je aandeelhouders'', zegt Schuyt. ,,Je kan daarmee het geschonden vertrouwen van je beleggers herstellen.'' Het voordeel voor BT is evident. Het kan in één klap zijn schuld aflossen van 17,5 miljard pond. De vraag dringt zich op of KPN, met zijn schuld van ruim 50 miljard gulden, er goed aan doet om zijn local loop eveneens in de etalage te zetten. Voor BT's aansluitnet wordt omgerekend 1075 gulden per Britse inwoner geboden. Uitgaande van dit bedrag is KPN's loop ruim 17 miljard gulden waard.

Verkoop levert nog een voordeel op. ,,Het is de cruciale stap naar de werkelijke liberalisering van de telecommarkt'', zegt Frank van Iersel van adviesbureau Stratix. Toen KPN werd geprivatiseerd, kreeg het bedrijf het aansluitnet in de schoot geworpen. Door deze beslissing was de kans verkeken om de markt efficiënt te liberaliseren.

Het aansluitnet is van wezenlijk belang voor bedrijven die snel internet (breedband) willen leveren – direct aan de consument, zonder tussenkomst van KPN. KPN heeft grote moeite met het toelaten van derden in zijn wijkcentrales. Volgens concurrenten hanteert de ex-monopolist vertragingstactieken. Hierdoor is een bottleneck ontstaan die de ontwikkeling van snel internet tegenhoudt, zegt Van Iersel.

De oplossing is simpel: maak het aansluitnet van KPN los. Met een `onafhankelijke' netwerkbeheerder zal de concurrentie op het aansluitnet alsnog losbarsten. Dat is niet alleen aantrekkelijk voor KPN's rivalen, zegt Van Iersel. KPN is ,,de grootste belanghebbende''.

De noodzaak om inkomsten uit het lokale vaste net te maximaliseren heeft door de opgebouwde schuld meer prioriteit gekregen. Ook KPN is nu gebaat bij een snelle opkomst van breedbandinternet.

,,Het verhaal dat je door verkoop van de local loop de synergie tussen het vaste en mobiele netwerk verliest, valt mee'', zegt Schuyt. ,,De synergie zit hem vooral in klantenrelaties, en die gaan door de verkoop van de infrastructuur niet verloren. Het is belangrijk te realiseren dat alleen de telefoonlijnen wordt verkocht. De klanten blijven bij het telecombedrijf. In feite ga je het netwerkbeheer uitbesteden, meer niet. Je hevelt slechts activa over.''

Zowel de consument, KPN als de overheid zijn gebaat bij een vrij aansluitnet. Waarom is het dan niet eerder verkocht? ,,Daar ligt vooral een emotioneel argument aan ten grondslag'', zegt Schuyt. ,,Die telecombedrijven zijn groot geworden met het vaste netwerk, dat bestaat al 100 jaar. Ze zien het als de basis van hun bedrijf. Maar het is duidelijk dat rationele argumenten om het te behouden moeilijk zijn te bedenken.'' Van Iersel zegt dat de verkoop van het aansluitnet een ,,culturele revolutie'' zou zijn.

Toch is bij KPN de kou uit de lucht. KPN-topman Paul Smits zei eind maart tegen het blad Management Team dat hij, als hij minister was geweest, de local loop van KPN had teruggekocht. Zo'n stap móet je als overheid zetten om te voorkomen dat snel internet ,,getreuzel in de marge'' blijft, aldus Smits. Deze uitspraak van de KPN-bestuursvoorzitter was een jaar geleden ondenkbaar geweest.