Stamwetten

De eenvoud van de regels van het voetbal verklaart grotendeels de mondiale populariteit. Desmond Morris concludeerde dat in 1981 in zijn fantastische boek `Spel om de bal'. `In zijn primitiefste vorm is alles wat ervoor nodig is een bal en een open plek met iets dat dienst kan doen als doelpalen', constateerde hij. De spelregels zijn terug te brengen tot zeventien stamwetten, betoogt hij, die sinds 1898 niet meer fundamenteel zijn veranderd. Deze heilige starheid wordt hoogstens in de marge veranderd. Ajax kan er rekening mee houden nu ze het `gras' in de Arena wil vervangen door kunstgras.

De enige regel met een speltechnische achtergrond betreft de buitenspelval. Het was een antwoord op de spits, die lekker bleef hangen als de tegenstander massaal oprukte naar de andere helft. Bij wijze van spreken kon die aanvaller voor de vijandelijke goal in de zon liggen tot een medespeler met een woeste trap de bal naar voren dreunde. Onsportief, besloten de bestuurders.

Veranderingen waren er in de marge, zoals in 1934. Toen duwde de Ierse international Moore de Nederlandse doelman Adri van Male met bal en al over de lijn. De Zweedse scheidsrechter Ohlsson keurde de treffer toe, want er was nog geen regel die dat verbood. Tot dat moment, want de voetbalautoriteiten zagen hierna meteen in dat de doelman beter beschermd moest worden.

Financiële argumenten om enkele wijzigingen door te voeren, dragen veel bij aan de discussies. Hoe lang is het geleden dat op zondagmiddag half drie in heel Nederland de wedstrijden op het hoogste niveau begonnen — los van de zaterdagclubs? Door de groeiende invloed van de massamedia werd dit veranderd. Op vrijdagavond en zondagavond wordt er nu gespeeld, om meer rechtstreekse uitzendingen mogelijk te maken. Daarmee werd een einde gemaakt aan een traditie die teruggaat tot een conflict tussen de kerk en het voetbal.

Dat zondagmiddag om half drie wordt begonnen, is namelijk het gevolg van de angst van de kerk dat het opkomende voetbal de mensen zou lokken naar het stadion. Niet de mis, maar het voetbal zou de belangrijkste aktiviteit op de Dag des Heeren worden, vreesde de kerk. Onder grote druk van de religieuze autoriteiten heeft de voetbalbond besloten om niet eerder op de middag te beginnen. Een mooi, typisch Nederlands compromis: de zondag begint in de kerk en dan hebben de liefhebbers nog genoeg tijd om na afloop rustig naar het stadion te lopen of zelf een balletje te trappen. Maar de stamwetten bleven intact.

Dat Ajax op kunstgras wil spelen, zal uiteindelijk wel kunnen lukken. Want die zeventien stamwetten worden niet aangetast, omdat in 1898 het gebruik van kunstgras niet werd verboden.

jurryt@xs4all.nl