PRI in Mexico krabbelt op

Voor het eerst sinds de Partij van de Institutionele Revolutie (PRI) vorig jaar na 72 jaar de alleenheerschappij in Mexico verloor heeft ze het afgelopen weekeinde weer een regionale verkiezing gewonnen.

Manuel Andrade Díaz van de PRI wordt de nieuwe gouverneur van de deelstaat Tabasco. Volgens de voorlopige uitslag haalde hij gisteren bij de buitengewone verkiezingen 50 procent van de stemmen, vier procent meer dan zijn linkse tegenstander Raúl Ojeda. De opkomst was overigens laag.

De vorige keer dat de ruim 1,1 miljoen kiezers in Tabasco naar de stembus moesten, was in oktober vorig jaar. Andrade haalde toen 8.000 stemmen meer dan zijn rivaal Raúl Ojeda, maar het federale Mexicaanse verkiezingstribunaal verklaarde de zege eind december ongeldig wegens onregelmatigheden, een unicum in de Mexicaanse geschiedenis.

Tabasco ligt aan de Golf van Mexico in het zuidoosten van het land, op ongeveer een uur vliegen van de hoofdstad. Door de grote hoeveelheid olie die er in de grond zit, is het een van de belangrijkste staten van Mexico. Het is ook een staat met een grote, arme boerenbevolking en een van de traditionele bolwerken van de PRI en haar door fraude en cliëntelisme gestuurde `perfecte dictatuur'.

Vanmorgen was nog onduidelijk of de PRD de verkiezingsuitslag zou aanvechten, al lijken de kansen op een nieuwe ingreep van de federale overheid gering. President Fox, wiens partij van Nationale Actie (PAN) in Tabasco geen rol van betekenis speelt, heeft veel belang bij `schone' verkiezingen in de oliestaat. Zo kan hij het beeld van het zich vernieuwende en democratiserende Mexico in stand te houden. Dat des te meer omdat Fox in de eerste acht maanden van zijn mandaat politiek gezien nog weinig heeft bereikt.

De zege voor de PRI betekent een eerste teken van wederopstanding na de dramatische nederlaag in de presidentsverkiezingen van vorig jaar. Bij de strijd om de partijleiding – en uiteindelijk de kandidatuur voor het presidentschap in 2006 – lijkt Roberto Madrazo, zelf een voormalig gouverneur van Tabasco, zijn positie belangrijk te hebben versterkt. De tot voor kort oppermachtige partij is overigens diep verdeeld; veel Mexicanen houden zelfs rekening met het uiteenvallen ervan.

De annulering van de vorige verkiezingsuitslag leidde tot een buitengewoon felle campagne en zeer strenge veiligheidsmaatregelen in Tabasco, waar de verkoop van alcohol gedurende drie dagen verboden is.

Een centrale rol bij de campagne speelde Madrazo, die geldt als de drijvende kracht achter Andrade. Madrazo is er van beschuldigd niet alleen de kwade genius te zijn achter de onregelmatigheden die leidden tot het annuleren van de verkiezingen in oktober, maar ook achter de schaduwcampagne die er de afgelopen maanden met gemeenschapsgeld voor Andrade zou zijn gevoerd. Het meest buitenissige voorbeeld daarvan is `operatie verjaardag', waarvan het bestaan overigens door de PRI werd ontkend. Deze bestond eruit dat mensen die op de verkiezingsdag jarig waren van de partij 1500 pesos (ongeveer 500 gulden) ter beschikking kregen om een feest te geven, op voorwaarde dat de verjaardagsgasten met de relevante instructies ter stembus zouden gaan.