Poetin toont Kim Jong-il een dorp van Potemkin

De Russische overheid kan het nog steeds: het bouwen van een Potemkindorp. Heel Moskou was dit weekeind even een Potemkindorp, dat de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-il de indruk moest geven dat de Sovjet-Unie nog steeds bestaat.

Prins Potemkin liet in de 18de eeuw in de Oekraïne en de Krim nepdorpen bouwen om zijn keizerin, Catharina de Grote, wijs te maken dat de landbouw in de pas veroverde gebieden zich prima ontwikkelde. De Sovjet-Unie toonde zich een meester in diezelfde kunst: fellow travellers uit het Westen zagen slechts fabrieken en kolchozen vol enthousiaste werkers.

Dat met Poetin deze kunst van de misleiding en maskerade een kleine come-back beleeft, is bekend. Maar dit weekeind werd Moskou pijnlijk geconfronteerd met dit aspect van zijn bewind. Natuurlijk, als Kim Jong-il goed om zich heen keek, zag hij de kiosken met Playboy en Cosmopolitan, de neonreclames van Sony en Philips op de daken. Maar verder was het een stad waarin Stalin zich zou thuisvoelen. Station Jaroslavl, waar Kims trein vrijdag aankwam, stond vol rode ornamenenten, de beroete Lenin in de aankomsthal glom als vanouds. Toen Kim zaterdag een krans legde bij het mausoleum van Lenin, stond daar plots weer een erewacht. Mensen en auto's bleven zoveel mogelijk buiten beeld: het straatbeeld was Moskou anno 1980. Betogers werden ruim van tevoren in politiebussen geduwd. Poetin ontving Kim niet met één, maar drie berenomhelzingen en noemde hem `kameraad voorzitter'. Een ontmoeting met de communistische partijtop ging niet door, wellicht om Kim niet met het gegeven te confronteren dat zij de oppositie vormen.

Russische opiniemakers reageren met ironie op het eerbetoon, maar de Izvestija schrijft onder de kop `Het spook van het communisme' dat die ironie ook ongemak verbergt. ,,Dit bezoek is een spiegel waarin we onszelf zien''. Michail Gorbatsjov, die Poetin zelden kritiseert, werd het te bar. ,,Dit is sinds Stalin niet meer vertoond'', mopperde hij. Poetin had Kim best iets kunnen leren over de post-communistische realiteit, meende Gorbatsjov.

Poetin heeft de schuchtere dictator zo wellicht uit zijn schulp gelokt, veel tastbaars heeft zijn bezoek niet opgeleverd. Er was een in Sovjetjargon opgestelde `Verklaring van Moskou', maar verder werden de verlanglijstjes slechts zeer ten dele gehonoreerd. Zo stemde Rusland in met de levering van defensiesystemen, zoals spionagevliegtuigen, luchtafweergeschut en radars, maar werd niet gerept van de moderne tanks en gevechtsvliegtuigen die Kim wil. Via zijn website strana.ru laat het Kremlin weten weinig te verwachten van militaire samenwerking. Kim heeft hooguit geld voor munitie en reserve-onderdelen, op de pof wordt niet verkocht en bovendien houdt Rusland bij alles rekening met Zuid-Korea. Kim Jong-Il beloofde het moratorium op proeven met ballistische raketten tot 2003 te handhaven, maar bleek vastberaden dat programma voort te zetten.

Kim vertrok gisteren naar St.Petersburg om nog meer revolutiemonumenten en wapenfabrieken te bezoeken, waarbij zijn trein de dienstregeling weer overhoop haalde. ,,Het Kremlin denkt dat banden met Noord-Korea Ruslands positie versterken'', aldus Kommersant. ,,Dat compenseert kennelijk de morele en andere ongemakken die wij nu verduren.''