Met verlepte sla halen we de Olympus niet

Fama is de godin van het gerucht: gevleugeld en met evenveel ogen en oren, tongen en monden als zij veren aan het lichaam draagt. Kortom: Nina Brink. Volgens kenners is deze Fama vooral ontsproten uit de creatieve geest van de Romeinse dichter Virgilius en is zij geen eigenlijke mythologische figuur, een beetje een nepgodin dus. Weer Nina Brink.

Immers, daar op die Olympus konden ze naast al het gerollebol nog echt groots en meeslepend intrigeren, jatten en roven, bedriegen en moorden. In de oudheid kon je tenminste nog genieten van vileine vrouwspersonen en grandioze paleizen, omringd door hitsige slaven en slavinnen naar keuze en met konkelende en complotterende hovelingen en raadsheren.

Volbloedige vrouwen, die bij voorkeur tijdens het minnespel zichzelf veranderden in monsters met slangenhaar en ijzeren klauwen om vervolgens de wereld op te lichten en minnaars, vrienden en familieleden uit te moorden. Niets van deze grandeur en majesteit bij Brink.

Vanuit een burgermansoptrekje in Brasschaat belazerde zij de kluit en haar `friends and family', althans zo ervaart menig particulier belegger het, zij het dat zij daarvoor volgens het openbaar ministerie niet strafrechtelijk vervolgd kan worden. Haar slaven waren de dolgedraaide kleine investeerders en haar eigen trouwe personeelsleden, haar hovelingen de beursmannetjes, haar vrienden enkele graaiende topbestuurderen van Nederlandse bedrijven en haar raadsheren de geldhandelaren van de Amsterdamse-Zuidas: de auteurs van `wellicht wat moeilijk leesbare' prospectussen.

Surfend op de door haar zelf met honderden miljoenen gefinancierde `One day...'-advertentiecampagne en de public relations WOL-hype, vertoonde Brink als een ware Xaviera Hollander van het web te pas en te onpas haar kunstjes en duimpjes in de evenzo verblinde en gehypte pers en op tv. Nu, een jaar na de ramp, zit zij zelf goed gevuld te verkondigen hoe groot een onrecht haar door diezelfde media is aangedaan. In deze `gotspe' wordt zij vakkundig bijgestaan door Klaas-Jan Hendriks, ex-journalist en lid van het gilde van media-adviseurs: de schandknapen van het Nederlandse mediawereldje.

De Engelsen mogen zich gelukkig prijzen met hun echte boef, Jeffrey Archer, die meer stijl en uitstraling in zijn pink heeft dan deze met een transatlantisch accent monkelende fletse dame van Nederlandse bodem.

Tekenend was de schitterende foto van Roel Rozenburg in deze krant van woensdag jongstleden met op de achtergrond wat vaagjes de zonnebankogen van Brink en haarscherp op de voorgrond ons nationale symbool van wansmaak en middelmatigheid, het Broodje Gezond: imitatiestokbrood, een vette plak Hollandse brie en een handjevol verlepte slablaadjes, die hun verdrietige kopjes overboord laten hangen als ware zij de gefleste aandeelhouders van een doorgeprikte zeepbel. Zo halen wij de Olympus niet. Zelfs de grote Attische treurspeldichter Euripides, grootmeester op het terrein van vrouwenkarakters zoals Medea, Andromache en de super-tearjerker Macabe, zelfs deze specialist zou van Brink geen chocolade hebben kunnen maken.

Het populaire Griekse vakantiespel, welke hedendaagse boef past bij een god of boef uit de oudheid, is voor ons Nederlanders niet weggelegd. Neem een Ad Melkert. Hij wordt door EU-commissaris Diamantopolou beboet voor het snoepen uit de Brusselse subsidiepotten, zijn carrière staat op springen, maar zijn hij en Wim Kok nu een echt Grieks treurspel waardig? Immers, voor echte dramatische schurken moet je niet in Nederland zijn, maar bij Kohl, Chirac en uiteraard de formidabele aanwinst Berlusconi. Dat is pas mooi dramatisch materiaal en koren op de molen van journalisten met een diepgaande affiniteit met de oudheid en de vele analogieën die zij de moderne tijd te bieden heeft.

Mannen zoals Spyros Payiatakis van het gezaghebbende Atheense ochtendblad Kathimerini. Onder het motto `burgerlijke ongehoorzaamheid' projecteert hij Sophocles en zijn Antigones verzet en opstandigheid tegen haar oom Creon op de demonstraties tegen de `Acht van Genua': de in hun burcht teruggetrokken heersers die zich moeten beschermen tegen de eigen burgers. Maar die zich weer gesteund voelen door Antigones zusje Ismene en het koor, die oproepen tot gehoorzaamheid aan de wetten van de staat en aan hen die nu eenmaal de macht in handen hebben. In het kader van Sophocles' thema van de verantwoordelijkheden van het individu ten opzichte van de gemeenschap en de moraal pakt Spyros nog even mee: ,,[...] dat wij Grieken permanent gezegend zijn met heilige wetten van onze Orthodoxe Kerk'', maar dat aartsbisschop Christodolous zich voornamelijk zorgen lijkt te maken over mogelijke belemmeringen voor de heilige kerk om die mensen te onderdrukken die andere en afwijkende meningen er op nahouden.

In de Orestei-trilogie van Aeschylus vinden wij talloze aanknopingspunten rondom het thema `wraak'. Dit dan vooral tegen de achtergrond van de discussies rondom de zogenaamde internationale rechtsystemen en rechtspraak, die het gevaar loopt synoniem te worden met wraakneming. Ofwel waar de Erinyen de Furiën de in de onderwereld wonende wraakgodinnen de bozen (Orestes) vervolgen en tot waanzin drijven en waar het wraakprincipe geïncorporeerd dreigt te worden in het rechtsysteem. Vooral de Grieken, maar zij niet alleen, wijzen in deze op de `gechanteerde' uitlevering van Slobodan Miloševic en het gevaar dat in Den Haag de aanklachten worden aangepast aan de kansen voor een veroordeling van de `schurk'. Eenzelfde analogie geldt overigens voor het Israëlisch-Palestijnse conflict, waar `wraak' wordt gehanteerd als nota bene `de' rechtvaardiging van misdaden door de staat.

Zo waarschuwt Aeschylus voor nieuwe machthebbers en authoriteiten die gaan rotzooien met begrippen als waar en onwaar en die de aloude wetten en het recht naar eigen inzicht herzien.

Als je de goden, God en gerechtigheid achter je hebt staan is dat een goede zaak: zowel voor Antigone als voor de lichtelijk verwarde en versplinterde demonstranten in Genua. Maar voor Genua, Den Haag en Jeruzalem geldt kennelijk dat je er met de Verenigde Staten als rugdekking toch wel sterker voor staat.

Wouter Knapper is marketingadviseur.