`Vrachtwagens vormen groot risico op de weg'

Vrachtwagens zijn relatief even vaak betrokken bij ongelukken als personenauto's. Maar bij een ongeluk met een vrachtauto vallen drie keer vaker doden.

Afgelopen woensdag reed een vrachtwagen op de A20 bij Rotterdam achterop een personenauto in een file, waarbij de twee inzittenden van de personenauto de dood vonden. Vorige week overleden vier leden van een Nederlands gezin in Frankrijk nadat, na een botsing, een vrachtwagen op hun auto terechtkwam. Gisteren kwam een fietser in Amsterdam om het leven nadat ze onder de wielen kwam van een rechtsafslaande vrachtwagen.

Vormen vrachtwagens een groot risico op de weg? ,,Ja'', zegt A. Blokpoel van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) onomwonden. Onderzoek uit 1999 van de SWOV, in opdracht van Transport en Logistiek Nederland (TLN), wijst uit dat vrachtwagens relatief even vaak bij ongevallen betrokken zijn als personenauto's. Maar bij een ongeluk met een vrachtwagen vallen drie keer vaker doden.

De laatste jaren is de transportsector een paar strenge veiligheidsmaatregelen opgelegd: de registratie van rijtijden en een snelheidsbegrenzer, waardoor ze niet harder kunnen rijden dan de maximaal toegestane tachtig kilometer per uur. Ook de proef met het inhaalverbod in de spits is verlengd en uitgebreid. Maar deze en andere maatregelen leidden niet tot een afname van het absolute aantal ongelukken.

Volgens het SWOV-rapport nam de relatieve veiligheid wel toe, zowel bij personenauto's als bij vrachtwagens, omdat het totaal aantal gereden kilometers groter werd terwijl er niet meer doden vielen. Het aantal verkeersdoden ligt al een paar jaar rond de 1.100. Zo'n 150 van hen kwamen om bij een ongeluk waarbij een vrachtwagen is betrokken.

De SWOV constateerde dat kop-staart botsingen (met vrachtwagens) de afgelopen jaren in toenemende mate voorkomen, als gevolg van de grotere drukte. In individuele gevallen is de oorzaak van een ongeluk vaak onoplettendheid van de trucker.

Chauffeur Rob, vorstelijk in zijn cabine gezeten, denkt niet dat vrachtwagenchauffeurs minder opletten dan andere weggebruikers: ,,Er gebeuren wel vreemde dingen, zoals chauffeurs die onder het rijden van plaats verwisselen, of Oost-Europeanen die onderweg thee zetten. Maar als je ziet wat er in luxeauto's allemaal gebeurt; vrouwen die zich opmaken bijvoorbeeld, dat is soms nog veel gekker. Alleen die hebben geen veertig ton onder zich.''

Ongelukken waarbij tweewielers onder de wielen van een vrachtwagen komen, kosten jaarlijk ongeveer vijftien levens, meestal van jonge fietsers of bromfietsers. Aan dit type ongelukken is de laatste jaren beleidsmatig het meeste aandacht besteed. De vader van een slachtoffer van een dergelijk ongeval ontwikkelde een speciale spiegel, de `dobli-spiegel', ofwel dode-blinde-hoekspiegel.

Deze spiegel bleek in testen zo goed te werken dat, op aandringen van Nederland, hij vanaf 2005 `Europees' wordt. Tot die tijd geeft het ministerie van Verkeer driehonderd gulden subsidie aan transporteurs die van de spiegel gebruikmaken. TLN raadt vooral leden die in woongebieden goederen distribueren aan de spiegels te bevestigen. Daarnaast verzorgt zowel TLN als het ministerie voorlichting op scholen om kinderen bewuster te maken van het gevaar van afslaande vrachtwagens.

Kantelende vrachtwagens zijn volgens de cijfers van het SWOV verantwoordelijk voor 15 procent van de dodelijke ongelukken met vrachtwagens. Chauffeur Rob achter zijn stuur: ,,Zo'n ongeluk zit inderdaad in een klein hoekje. Ik heb nu een lege tankwagen achter me, maar als die tank halfvol is, schuift de lading door de centrifugale krachten naar de buitenkant. Als je even niet oplet, en te snel een bocht ingaat kun je niet veel meer doen dan hopen dat het zaakje het houdt.''

En met een tankwagen, vervolgt Rob, weet je tenminste nog hoe je vrachtwagen geladen is: ,,Soms rijd ik zeecontainers, en dan weet je niet of ze behoorlijk geladen zijn. Als het gewicht niet goed verdeeld is, of er ligt een een bal van staaldraad los in de container, dan ben je de pineut.''

Toch heeft hij niet het idee dat vrachtwagenchauffeurs in het algemeen onverantwoordelijk zijn: ,,Met alle nieuwe maatregelen kun je ook niet meer zo heel veel rare dingen doen'', zegt hij.