REIS OM DE WERELD IN TACHTIG HITS

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, Elvis Presley in 80 postume verschijningen. De Achterpagina gaat in 80 hits de wereld rond. 58ste stop: Memphis, Tennessee.

De oude Grieken hadden Delfi, de Egyptenaren Heliopolis. Maar voor popliefhebbers is er maar één Navel van de Wereld: Memphis, Tennessee. De overslaghaven aan de Mississippi, aan het begin van de delta en op 250 kilometer van Nashville, is niet alleen de stad waar Aretha Franklin werd geboren en waar collega's als Jerry Lee Lewis en Al Green lange tijd woonden; het is ook de plaats waar de blues groot werd, de rock`n'roll zich voor het eerst liet horen en de zuidelijke soul van onder meer Otis Redding en Sam & Dave in de Stax-studio op de plaat werd gezet. En dan is Memphis natuurlijk de stad van Elvis Presley. Hij kwam er in 1947 wonen, nam er in 1954 zijn eerste mengelingen van blues en countrymuziek op bij Sun Records, en stierf er in 1977 in de badkamer van zijn landhuis Graceland.

De geest van Elvis waart rond in Memphis en in de liedjes die aan de stad zijn gewijd. In de mooie ballade `Walking In Memphis' – die noch in de originele versie van Marc Cohn (1991) noch in de cover-versie van Cher (1999) verder kwam dan de tipparade – vertelt een beginnende muzikant hoe hij op blauw-suède schoenen in het Mekka van de rock en soul aankomt en onmiddellijk iets meemaakt dat je een `elvisioen' zou kunnen noemen. Hij ontmoet The King of Rock`n'Roll op Union Avenue, volgt Hem naar Graceland en ziet Hem door het veiligheidscordon verdwijnen zonder dat hij Zijn zegen ontvangen heeft. Hij sjokt voort door de stromende regen, en zoekt zijn heil in de kerk (`Reverend Green be glad to see you'), waar hij zich in afwachting van het succes oefent in gospelzang.

The King zelf bezong zijn woonplaats maar één keer, in een Chuck Berry-cover die niet eens te vinden is op zijn beroemde jaren-zestigalbum From Elvis In Memphis. `Memphis, Tennessee' is een rechttoe rechtaan rocknummer dat werd opgenomen door een dozijn artiesten (de Beatles, de Animals, de Faces enz.) – ook al omdat het door Berry van een originele tekst werd voorzien. De zanger roept in het liedje een ouderwetse telefooncentrale te hulp om contact te krijgen met Marie, die in Zuid-Memphis op een paar kilometer van de brug over de Mississippi woont. Zijn relatie met het meisje is verbroken door toedoen van haar gemene moeder, maar hij moet en zal haar weer voor zich winnen. Pas in het laatste couplet wordt duidelijk dat Marie `nog maar zes jaar oud' is, en dat hier een ongelukkig gescheiden vader aan het woord is.

Een gescheiden vader speelt ook de hoofdrol in de mooiste song die ooit over Memphis gemaakt is: het titelnummer van de cd Graceland (1986) van Paul Simon. Na een geladen openingscouplet (`The Mississippi Delta/ Was shining like a national guitar/ I'm following the river, down the highway/ Through the cradle of the Civil War') vertelt de singer-songwriter hoe hij met zijn negenjarig zoontje een pelgrimage maakt naar het huis van Elvis, het ultieme symbool van de energie en de vitaliteit van Amerika. Híj lijdt aan liefdesverdriet, zijn zoontje heeft het moeilijk met de scheiding van zijn ouders; maar vader twijfelt er niet aan dat een tocht langs de monumenten van de Amerikaanse (muziek)geschiedenis hun beider leven op het rechte spoor zal zetten. Graceland is het Lourdes, of beter nog de Moederkerk, van de Verenigde Staten. Zoals Simon in nauw verholen religieuze termen zingt: `I have reason to believe/ We all will be received/ In Graceland.'

`Graceland' is een verbluffend liedje, zeer Amerikaans in de tekst en zeer eclectisch in de muziek: het ritme is een combinatie van Presliaanse rockabilly en de Zuid-Afrikaanse `township jive' waarmee Paul Simon op het hele album Graceland zeer geslaagd experimenteerde. Toch kwam het als single niet verder dan een 79ste plaats in de Nederlandse Mega Top 100.

Als Simon een hit had willen scoren, had hij bij het componeren beter de aanwijzingen kunnen volgen die King Curtis geeft in zijn klassieke Stax-single `Memphis Soul Stew'. Men neme een half theekopje bas, een pond vette drums, vier eetlepels kokende Memphis-gitaar, een snufje orgel en een kwart liter kornet. Breng het mengsel aan de kook, en klaar is je liedje. Dat succes verzekerd is, bewijzen de tientallen Memphis-monsterhits die in de jaren zestig de wereld in werden geperst – via de navelstreng van de Stax-studio.