`Hoera, hoera' voor de kluizenaar van Pyongyang

Negen dagen geleden begon de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il aan een treinreis naar Moskou. Gisteravond kwam hij aan.

Geruchten, veel meer heeft de wereld niet over de Leidinggevende Zon van Korea. Hij draagt hoge hakken, laat zijn haar permanenten, is grootverbruiker van vrouwen en dure cognac, zo heet het.

Vorige week begon de 59-jarige Kim Jong-il, leider van 's werelds laatste stalinistische dictatuur, aan een achtdaagse reis naar Moskou. Per trein, want net als vader Kim Il-sung zou Kim junior aan vliegangst lijden.

Rusland geniet tot dusver van de vertoning, maar het mysterie rond de kluizenaar van Pyongyang is intact gebleven. Gisteravond arriveerde Kim in Moskou in een geheel ontvolkt Jaroslavl-station, negentien treinen werden in verband met zijn komst geschrapt. Zo verstoort Kim al tien dagen lang de dienstregeling van de Trans-Siberische spoorlijn, de enige verkeersader tussen Europees Rusland en het Verre Oosten.

Sinds het eind van de Sovjet-Unie was geen staatsbezoek met zoveel geheimzinnigheid en veiligheidsmaatregelen omgeven. Zowel het Kremlin als de Noord-Koreaanse ambassade wendt voor niets over Kims programma te weten, al excuseerde één Kremlinwoordvoerder zich. ,,Wij doen op verzoek van de Noord-Koreanen zo weinig mogelijk mededelingen'', zei hij. ,,Als Kim Jong-il onderweg een hut ziet en zegt: `Hier slaapt Kim Jong-il vanavond', dan stopt de trein en leggen we alle verkeer stil. Dat is de afspraak.''

Veiligheid gaat Kim boven alles. ,,Zelfs de FSB (de Russische binnenlandse veiligheidsdienst, red.) is onthutst'', schrijft de krant Kommersant over het agressieve optreden van zijn lijfwacht. Maak geen abrupte bewegingen als Kim in de buurt is, waarschuwde het stadsbestuur van Omsk zijn bevolking. ,,Het zou uw laatste kunnen zijn.''

De Siberische stations waar zijn gepantserde trein van 21 wagons met matglazen ramen doorheen reed, stonden op Koreaans verzoek vol zwaarbewapende militairen. Elke straat waardoor de leider reed, werd ontruimd.

Dat laatste bleek overigens zelden nodig, want Kim Jong-il verstopte zich meestal achter het matglas. Hij waste onverwachts zijn handen in het Baikalmeer om geluk over zich af te roepen en ontving in Novosibirsk de weduwe van een Russische officier die zijn vader in 1946 het leven redde.

Maar pas in Omsk, waar Kim twee dagen de benen strekte, knipten de fotografen hun eerste plaatjes van de in kaki gehulde leider. De autoriteiten aldaar ensceneerden voor Kim een aardige heropvoering van de Sovjet-Unie. Na een bezoek aan een tankfabriek en een varkensmesterij zong een kinderkoor hem en een zaal vol politiemannen in het operagebouw toe: `Hoera, hoera, hoera, voor grote leider Kim'. De bibliotheek van Omsk stelde onder de titel `Korea, land van de ochtendfrisheid' de verzamelde werken van Kim junior en senior tentoon en gaf de auteur zelf een cadeautje mee. Zelfs dat bleef geheim: waren het de verzamelde werken van Poesjkin, Gogol of Nekrasov?

De vraag is waaraan de dictator van het straatarme en hongerende Noord-Korea deze eer verdient.

[Vervolg KIM JONG-IL: pagina 5]

Poetin balanceert tussen de Korea's

[Vervolg van pagina 1]

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell sprak vorige week de hoop uit dat president Poetin de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il onder druk zet om de ontwikkeling van chemische, biologische en nucleaire wapens, alsmede de productie en export van ballistische raketten te staken. Poetin doet niets liever: hij ziet zichzelf als bemiddelaar tussen Washington en diens `schurkenstaten' en hoopt uit die positie diplomatieke winst en prestige te halen. Kim van zijn kant heeft belang bij Russische bemiddeling nu de Amerikanen onder Bush de dialoog hebben gestaakt.

In juli vorig jaar bezocht Poetin als eerste Russische leider Pyongyang om Kim tot concessies te bewegen, die de Amerikanen een argument uit handen zouden slaan voor hun raketschild. Dat lukte slechts ten dele: Kim beloofde de experimenten met ballistische raketten te staken als de buitenwereld Noord-Korea raketten leverde voor `vreedzame exploratie van de ruimte'. Van dat plan is verder weinig vernomen, maar Poetin geeft niet op. Het Kremlin beloofde deze week ,,zekere Noord-Koreaanse militaire programma's die ons dwarszitten, alsmede de Amerikanen en de wereldgemeenschap'' opnieuw ter sprake te brengen.

Ook zal in Moskou worden gesproken over de onderlinge handel. Die is niet imponerend: om en nabij de 100 miljoen dollar, grotendeels in reserveonderdelen voor het verouderde Sovjet-wapentuig van Noord-Korea. Lucratieve oude joint-ventures zijn gestaakt – zo liet Noord-Korea tussen 1967 en 1994 zijn dissidenten hout hakken in goelagkampen in de Siberische Amoer-regio, waarbij 57 procent van het hout naar de Sovjet-Unie ging. Maar anno 2001 is Noord-Korea voor Rusland vooral interessant als transitland naar Zuid-Korea en Japan. Moskou zoekt Kims steun voor een spoorlijn die Zuid-Korea met de Trans-Siberische spoorlijn verbindt. Rusland hoopt zo zijn aandeel in het containerverkeer tussen Europa en Azië flink uit te breiden. Nu is dat jaarlijks vijf procent van de circa een miljoen containers. De Russische premier Kasjanov noemde de Trans-Siberische spoorlijn onlangs een potentiële goudader. Een tweede plan behelst een gaspijpleiding naar Zuid-Korea.

Rusland heeft dus alle belang de toenadering tussen de Korea's te stimuleren, en militaire analisten verwachten niet dat Moskou Noord-Korea wapens levert die Zuid-Korea kunnen verontrusten. Al met al heeft Kim Jong-il in Moskou meer kans op succes dan zijn vader, die in 1984 de Trans-Siberische spoorlijn afreisde om Moskou's steun te zoeken tegen de toenmalige Chinees-Amerikaanse toenadering. Het Kremlin omschreef de gesprekken toen als `warm en vriendelijk', wat in het Sovjetjargon zoiets als `vruchteloos' betekende.