Feministische horrorfreak in Zomergasten

De veertiende reeks Zomergasten is nog niet begonnen of het eerste relletje is al geboren. In het avondvullende VPRO-programma waarin gasten samen met Adriaan van Dis hun favoriete tv-fragmenten aan elkaar praten, wilde cabaretier Youp van 't Hek beelden vertonen uit seksprogramma's van SBS6 en Veronica. Maar de omroepen weigeren de fragmenten af te staan. Zij zijn bang dat Van 't Hek – die overigens pas op 26 augustus aan de beurt is – hun werk belachelijk maakt en dat de privacy van de gefilmde liefhebbers geschaad wordt. De VPRO heeft op zichzelf het recht om zonder toestemming te citeren uit andermans programma's, maar heeft de beelden zelf niet op band staan. Van 't Hek wilde in een betoog over trash-tv drie fragmenten tonen: neukende mensen (De Hunkering); quizkandidaten die in borsten knijpen om te voelen of ze siliconen bevatten (Sexquiz on the beach) en een man die zich in een bad met bruine bonen laat zakken (Sex voor de Buch).

Met zijn keuze voor platte seks volgt Van 't Hek een trend die vorig jaar in gang is gezet door schrijfster Kristien Hemmerechts. Vroeger lieten de schrijvers en denkers die in Zomergasten langskwamen keurige fragmenten van andere schrijvers en denkers zien, met hoogstens een mopje jazz of Koot en Bie. Hemmerechts liet de geschokte VPRO-kijkers echter beelden van een vulva zien uit de pornofilm Monsterfotzen 2. Nu durven ook andere gasten de minder verheven kant van televisie te tonen. De eerste gast morgenavond, schrijfster Mensje van Keulen, sluit aan bij deze trend.

Toen Mensje van Keulen (Den Haag, 1946) in 1972 debuteerde met de roman Bleekers zomer, dacht collega Gerard Reve dat `Mensje van Keulen' de titel van het boek was, en dat de schrijver 'Bleekers Zomer' heette. Hij vond het wel een ontroerend beeld, zo'n klein mensje in zo'n grote stad. De critici vonden de roman geweldig. Maar in de jaren daarna werden haar realistische boeken steeds dieper de grond in geschreven. Haar bekendste werken zijn Overspel (1982), Geheime dame (1992), over haar vriend de travestiet Maartje 't Hart, en Olifanten op een web (1997), over de dood van haar moeder. Haar laatste roman De gelukkige (2001) werd onverwachts gunstig besproken en waarschijnlijk kan Van Dis zondagavond het startsein geven voor de herwaardering van haar werk.

Van Keulen profileert zich in Zomergasten als een vegetarische, feministische horrorfreak met een liefde voor mensenbloed en een afkeer van koeienbloed en hoofddoekjes. Ze koos fragmenten uit de horrorfilms Braindead (Peter Jackson, 1992) en Nosferatu, eine Symphonie des Grauens (F.W. Murnau, 1922). Verder laat ze beelden zien uit een slachthuis, om de gruwelen van de vleesindustrie aan te tonen, en uit Afghanistan, om de vrouwenonderdrukking van het islamitische Talibanbewind te hekelen. Ze maakte zelf een reis naar Pakistan waar ze met vluchtelingen uit Afganistan sprak. De VPRO belooft verder dat de uitzending veel `humor en schrijvers' zal bevatten.

De andere Zomergasten van dit jaar zijn: zakenvrouw Sylvia Tóth (12 augustus), talkshow-duo Frits Barend en Henk van Dorp (19 augustus), cabaretier Youp van 't Hek (26 augustus) en columnist Martin Bril (2 september).

Zomergasten, VPRO, Ned.3, zondag, 21.10-0.11u.

De beeldfragmenten zijn na de uitzending deels op internet te zien: www.vpro.nl.