Christelijk

Voor christelijke religie hadden we in de lagere klassen de steile ds. Brettschneider uit Velp en in de hogere de zwierige ds. Bergkotte uit Oosterbeek. Hij kwam op een brommertje naar school en reed met wapperende jaspanden het voorterrein op. Hij was zich terdege bewust van de bijna losbandige indruk die hij dan maakte. Niet voor niets noemde hij zichzelf `het vliegende evangelie'.

Dominee Bergkotte gaf les aan de hand van het heilige boek (ons leerboek), dé heilige schrift (de bijbel) en hét heilige schrift (waarin we geacht werden aantekeningen te maken). Hij deed niet moeilijk over de geringe urgentie van christelijke religie voor onze cijferlijst. Als we later op de dag een zwaar wiskundeproefwerk hadden, nou, dan mochten wij zijn uur aan wiskunde besteden.

Als ik ergens het woord flamboyant tegenkom (of wil gebruiken), denk ik in de verte nog steeds aan deze man. Hij sprak altijd met een zekere heftigheid, een zekere grilligheid ook. Zijn stem staat me in het geheugen gegrift.

Een keer, toen het over de oorlog ging: ,,Hitler, weten jullie wie dat was, jongens?'' ,,Nee, dominee.'' ,,O, Hitler, dat was een vreselijke man''.

Een keer, toen het over onze huwelijksmoraal ging: ,,Een onecht kind, weten jullie wat dat is, jongens?'' ,,Nee, dominee.'' ,,Nou, een onecht kind, dat is een kind van plastic.''

Soms schreef hij een zin op het bord waarin hij één woord, het belangrijkste natuurlijk, onderstreepte. Daarna liep hij naar de achterkant van de klas. Hij draaide zich om, las die zin hardop voor en liep naar voren om nog eens twee of drie woorden te onderstrepen. Daarna liep hij naar de achterkant van de klas. Hij draaide zich om, las die zin nog eens voor en liep wéér naar voren, nu om (`wat een flauwekul eigenlijk') ook alle woorden ervan te onderstrepen. Maar de finesse van dit ritueel was dat hij uiteindelijk naar voren liep om een tweede streep te zetten onder dat eerste woord, het belangrijkste dus. In alle relativiteit kregen zijn woorden zo betekenis.

Educatief was dit natuurlijk geen slechte greep; zijn worsteling met die zin had inmiddels onze volle aandacht. Maar ik geloof niet dat zijn bedoelingen erg educatief waren, ik geloof dat het hem om het spel ging, niet om de knikkers. En ik geloof ook dat hij een diep religieus mens was.