`Zelfs een handdruk is symbolisch'

Onlangs werd de opleiding danstherapie aan de Rotterdamse Dansacademie officieel erkend door OC&W. Een gesprek met twee van de pioniers.

Wie te makkelijk praat of juist uitgepraat is in gesprekstherapie, kan overwegen naar een danstherapeut te gaan. Ook moeilijke praters kunnen baat hebben bij danstherapie en bijvoorbeeld verlegenheid omzetten in een `verlegenheidsdans'. Annemieke Plouvier: ,,Freud zei al dat de eerste herinneringen en het eerste contact beginnen op lichamelijk en zintuiglijk niveau. Iets puur fysieks als dans kan dus een middel zijn om problemen te verwerken.'' Plouvier is RIAGG-therapeute en hoofddocente danstherapie aan de Rotterdamse Dansacademie. Onlangs werd deze nieuwe, driejarige post-HBO-opleiding erkend door het ministerie van OC&W. In 2003 mag de eerste lichting van vijftien studenten zich gediplomeerd danstherapeut noemen.

Annelies Schrijnen-van Gastel, van huis uit socioloog en hoofd van de opleiding: ,,We hebben gekozen voor een therapie-opleiding, die gebaseerd is op de moderne dans en de creatieve mogelijkheden ervan.'' Plouvier vult aan: ,,Moderne dans is een andere beleving dan gewoon bewegen; dans is een uitdrukking van jezelf. Met gewoon bewegen kun je heel functioneel werken, maar dans biedt creatieve mogelijkheden om juist vanuit beleving te werken.''

Tijdens een praktijkles geeft de Zweedse docente Anna Helgesson de studentes (heren ontbreken) groepsoefeningen waarbij iedereen om de beurt een woord en een beweging moet combineren, bijvoorbeeld het woord `eend' en een val op de grond. Dan moeten de anderen dat nadoen. Een andere oefening bestaat uit het met z'n tweeën bewegingen op elkaar afstemmen, overnemen en spiegelen. Na afloop evalueren de studenten wat er gebeurde, schrijven ze hun beleving in een schrift en tekenen ze met krijt de ervaringen op grote witte vellen papier.

In een les van Annemieke Plouvier ligt de aandacht meer op innerlijke beleving en concentratie. Ze vraagt de studentes het gevoel dat ze op dat moment hebben, te vertalen in beweging. Iedereen ligt, sommigen bewegen ternauwernood een voet, anderen schuiven in een drukke vloerchoreografie door de dansstudio. Plouvier: ,,Een andere oefening is iemand een hand geven; ogenschijnlijk heel simpel, maar de oefening gaat over contact maken en heeft een bepaalde bewegingskwaliteit. Aarzelt iemand, overvalt iemand je ermee, gaat iemand het contact uit de weg? De beweging is altijd betekenisvol en symbolisch. Door te observeren haal je de essenties eruit. Laat je het dan liggen of ga je erop verder? In het samenspel tussen onbewust en bewust komt namelijk altijd iets relevants naar boven. Als zaken verdrongen moeten worden, laat zich dat in beweging zien.

,,Als je als therapeut goed getraind bent in bewegingskwaliteiten kun je daarin een groot bereik hebben, en op een elegante manier verwerkingsprocessen bij mensen in gang zetten. Dansers zijn bezig met het vormgeven van het onbewuste, met diepgang en soms een bepaalde gekte als gevolg. De essentie van kunst is dat je je op nieuwe terreinen begeeft. Als therapeut met een dansachtergrond kun je dat bij mensen naar voren halen en vormgeven. Hierin is het contrast tussen kunstenaar en therapeut niet zo groot als wel eens gedacht wordt.''

Schoonheid en symboliek spelen in de therapie een rol, maar wie in danstherapie wil, hoeft niet mooi te kunnen dansen. Esthetiek is een afgeleid criterium, het gaat om de betrokkenheid die de bewegingen mooi maakt, volgens Plouvier. De docenten in opleiding zijn ook niet op de esthetiek van hun bewegen uitgekozen. Niet alleen (ex-)dansers en dansdocenten, maar ook fysiotherapeuten, pedagogen en psychologen komen op de internationale, Engelstalige opleiding af. Schrijnen-van Gastel: ,,Een goed danser is niet per definitie een goed therapeut. Er wordt gelet op hoe je beweegt en hoe je dat doet in relatie tot anderen, hoe creatief je omgaat met je manier van bewegen en hoe authentiek je daarin bent. Wie aan buikdansen heeft gedaan en alleen maar die bewegingskwaliteit kan inbrengen, redt het bij ons niet en zal het advies krijgen zich eerst verder in dans te ontwikkelen.''