Voorzichtigheid Shell gaat ten koste van groei

Shell presenteerde gisteren opnieuw een recordwinst, maar de beleggers reageerden teleurgesteld. Is de winst zo robuust als het concern wil?

Eén topman kan voorlopig de schouders ophalen over de economische tegenwind die overal is opgestoken. Jeroen van der Veer van Koninklijke/Shell Groep heeft het relatief makkelijk. Terwijl Philips, Akzo Nobel en Buhrmann winstwaarschuwingen of nieuwe reorganisaties moeten aankondigen presenteerde de bestuursvoorzitter van het energieconcern gisteren een nieuwe recordwinst.

Is Shell ongevoelig voor recessie? In grote lijnen wel. ,,Bij economische terugval loopt de vraag naar olie wellicht met een paar procent terug, maar die mindere vraag is natuurlijk veel minder belangrijk dan de prijs'', aldus Van der Veer gisteren in een toelichting op de cijfers. ,,Centraal staat voor ons de vraag of bijvoorbeeld de Opec (organisatie van olieproducerende landen) erin slaagt de prijs op peil te houden.''

Shell maakte gisteren bekend 3,5 miljard dollar winst geboekt te hebben, een record voor het tweede kwartaal. Toch ging de beurskoers naar beneden. Een belangrijke verklaring daarvoor zijn de marktprijzen waarover Van der Veer gisteren sprak. ,,In het vierde kwartaal van vorig jaar zaten we rond 30 dollar per vat, nu rond de 25'', zegt analist Paul Eetvelt van Delta Lloyd. ,,We zijn de laatste tijd regelmatig verrast door ontwikkelingen op de oliemarkt, maar het is zeer de vraag of de oude prijzen terugkomen.'' Analist Berrie Verwey van Van Lanschot Bankiers voegt eraan toe: ,,Ook de gasprijs heeft begin januari van dit jaar gepiekt.''

Van der Veer probeerde gisteren duidelijk te maken dat zelfs een sterk teruglopende olieprijs niet direct tot rampen hoeft te leiden. ,,We hebben zoveel projecten in de wereld lopen die grote groeikansen hebben dat we zelfs met een structurele olieprijs van 14 dollar nog vele jaren organisch zouden groeien'', aldus Van der Veer. ,,De winst is robuust'', heet dat in Shell-termen, dus onafhankelijk van de eb- en vloedbewegingen op de oliemarkt.

Dat was drie jaar geleden wel anders toen een vat olie nauwelijks 10 dollar waard was en Shell allerminst een gestroomlijnde organisatie was. In 1998 bepaalde het bedrijf dat het concern in drie jaar tijd voor 2,5 miljard dollar in de kosten moest snijden, maar na een paar maanden rondkijken in de organisatie bleek dat dit streven weinig ambitieus was. Het streefcijfer werd verhoogd naar 4 miljard dollar, en ook deze doelstelling is ruim voor de deadline gerealiseerd. ,,Nu zitten we op een besparing van 4,7 miljard en aan het eind van dit jaar moet dat 5 miljard dollar zijn'', stelt Van der Veer.

Dat het nieuwe kostenbewustzijn verrassende gevolgen kan hebben legde bestuurder W. van de Vijver gisteren uit na afloop van de persconferentie. Twee keer dit jaar moest Shell bakzeil halen bij twee acquisities. Zowel bij het Amerikaanse gasbedrijf Barrett als bij het Australische Woodside werd misgegrepen. ,,Wij waren de eerste die Barrett had gevonden'', aldus Van de Vijver. ,,In het verleden zouden we ons in zo'n geval abslouut hebben laten meeslepen door een soort deal fever: je weigert het op te geven, omdat iemand anders dan van jouw voorbereidingen profiteert. Tegenwoordig zijn we verstandiger. We betalen niet meer voor een bedrijf dan het waard is.''

Dergelijke voorzichtigheid is prijzenswaardig, maar gaat ten koste van de groei. Shell is steevast op zoek naar nuttige bestedingen van de miljarden dollars kasgeld die nog altijd op de balans staan. Van der Veer presenteerde gisteren een programma dat tot doel heeft de uitbetalingen aan aandeelhouders de komende vijf jaar met vijftig procent op te voeren, door het uitkeren van meer dividend, of door het inkopen van eigen aandelen.

Sommige aandeelhouders zullen zich over dergelijke plannen in de handen wrijven, maar aan de groei van het bedrijf dragen ze weinig bij. Het is juist die groei waarover sommige analisten zich zorgen maken. Shell heeft zich gisteren voorzichtig uitgelaten over de groeimogelijkheden in de oliewinning. Het halen van de langetermijndoelstelling van vijf procent groei per jaar zou wel eens lastig kunnen worden, aldus Van der Veer. ,,In het tweede kwartaal is de olieproductie vier procent lager uitgekomen, onder meer door problemen met de winning in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk'', zegt Verwey van Van Lanschot. Eetvelt van Delta Lloyd: ,,De productietargets worden niet gewijzigd. Maar Shell heeft wel duidelijk gemaakt dat het in 2002 moeilijk wordt de beoogde groei te halen.''

Reden tot zorg, maar gelukkig voor Shell hangt op de ongrijpbare oliemarkt alles met alles samen. Van der Veer en de zijnen hebben gisteren tevreden kunnen vaststellen dat de cirkel netjes werd rondgemaakt: sommige analisten zien in Shells lagere productiecijfers een voorbode van een capaciteitstekort. Het gevolg? De voor Shell zo belangrijke olieprijs veerde op tot tegen 26 dollar per vat.