Stijl zoeken tussen de bomaanslagen

Tot zes jaar geleden schijnt de Israëlische stripwereld minder dan onbeduidend te zijn geweest. Totdat een groep kunstenaars het collectief Actus Tragicus (vernoemd naar een Bach-cantate) oprichtte. Althans, zo vertelt de website van het collectief. Met alle ellende die zich dagelijks in het Midden-Oosten afspeelt, wie denkt er dan nog aan om strips te maken — laat staan te lezen? Maar ook in Israël gaat het dagelijks leven door en dus steken ook daar jonge striptekenaars de kop op. Omdat zij net als veel buitenlandse collega's in het Engels publiceren, kunnen we nu meegenieten van de `stripnovelles' die het collectief jaarlijks in een box uitbrengt. Het stapeltje in de nieuwste Actus Tragicus-box is zowel wat inhoud als vorm betreft een zeer heterogene verzameling. Het enige wat de vijf boekjes van elk 32 pagina's met elkaar verbindt is de zoektocht naar een eigen stijl. Wat nieuwsgierig maakt is het exotisme van de Actus Box. Welke invloed heeft de aanhoudende oorlogssituatie op het werk van Israëlische kunstenaars? Getuigen ze van de alledaagse problematiek en het vastgelopen vredesproces? Het antwoord daarop is nee. De tekenaars vertellen korte, puntige verhalen die nauwelijks iets met het heden te maken hebben en slechts subtiel verwijzen naar de Israëlische afkomst van de auteurs.

Zo vertelt Mira Friedmann een verhaal over een broer en zus die vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vanuit Tsjechoslowakije naar Teheran vluchten. Zij heeft het over niets anders dan de ontmoeting die ze ooit met de regisseur Sergei Eisenstein had; hij is een beroemde bontjassenontwerper die zijn diensten aanbiedt aan het koningshuis. Omdat hij het werk altijd aan anderen overliet, is hij het echte handwerk verleerd en onzeker over het resultaat dat hij aan de prinses moet presenteren. Friedmann hanteert een expressionistische tekenstijl waarbij de dik gepenseelde arceringen doen denken aan het werk van Frans Masereel.

Rutu Modan gooit het over een heel andere boeg. The pantykiller is een bizarre detective over een seriemoordenaar die telkens de onderbroek over het hoofd van zijn slachtoffers trekt. De politie in Tel Aviv is ten einde raad, helemaal als er een compleet orkest wordt afgeslacht. `Terror!' kopt de Tel-Aviv Daily in chocoladeletters. Gelukkig is de doortastende jonge sergeant Rami ter plekke. Met zijn grote bos afro-krullen, zware wenkbrauwen, lichtbruine huidskleur en donkere ogen ziet hij eruit als een stereotiepe joodse held. De sleutel van het mysterie ligt bij een bar waar twintig jaar geleden iets vreselijks gebeurde met een onderbroek. Modan gebruikt in zijn werk erg dunne lijnen en grote kleurvlakken en is daarmee een van de meest toegankelijke auteurs uit de Actus Box.

Pretenders van Itzik Rennert gaat over een huwelijk dat stukloopt. Extra complicatie is dat er klonen rondlopen van het echtpaar. Door de persoonsverwisselingen wordt het nogal rommelig en vraag je je af wat de auteur nu eigenlijk wil vertellen. Hetzelfde geldt voor het andere korte verhaal uit zijn boekje: Personal involvement, waarin plastische chirurgie centraal staat. Maar ook voor Rennert geldt dat hij een gewaagde, vervreemdende tekenstijl gebruikt, net als Batia Kolton in We are seven (illustraties bij een gedicht van William Wordsworth) of Yirmi Pinkus in Grumpet ladies, een mysterieus verhaal over bejaarden en weggelopen honden.

Als individu zouden deze vijf kunstenaars bijzonder hard moeten knokken om aandacht te krijgen van het nauwelijks strips lezende publiek in Israel of daarbuiten. De keuze om zich consequent als een collectief te presenteren is daarom een slimme zet. In een klap ben je als lezer helemaal bij als je de Actus Box aanschaft en kun je meepraten over de `nieuwe Israëlische strip'. En hoewel je teleurgesteld raakt over het geringe Israëlische gehalte van de verhalen, is de Actus Box zeker geen miskoop. De kwaliteit van de boekjes doet niet onder voor vergelijkbare uitgaves uit Amerika of Europa.

Meer informatie : www.actustragicus.com