Het trage sap van Björk

Het belangrijkste kenmerk van de kunstzinnige clip is traagheid. Zie je slechts één langdurig shot, dan gaat het om een filmpje dat meer wil zijn dan vermakelijke of onderhoudende beeld bij muziek. Dit is kunst, schreeuwt de trage, one-shot-video.

Het kunstzinnige, langdurige shot is een tegengif voor al die snel gemonteerde beelden vol overdonderende vrouwen in te kleine bikini's. Op zichzelf is er niets tegen traagheid. Er zijn schitterende clips gemaakt die bestaan uit één opname. Het beste en beroemdste voorbeeld is natuurlijk Unfinished Sympathy van Massive Attack uit 1991, die uit niet meer dan een opname van een in een straat lopende zangeres bestaat.

Ook Hidden Place, de nieuwe clip van de IJslandse zangeres Björk, is traag. Lange close-ups wisselen elkaar zo langzaam af dat ze lijken samen te smelten. Hidden Place is vervaardigd door de Nederlandse fotografe Inez van Lamsweerde en haar compagnon Vinoodh Matadin plus het Franse ontwerpersduo M/M (Paris). Van Lamsweerde werd een jaar of tien geleden bekend door onder meer haar foto's van mensen die door computerbewerkingen zijn veranderd in gladde, geslachtloze wezens. Nu is ze een internationaal opererende kunstenares die over de hele wereld tentoonstelt en werkt voor vele mode- en fotobladen.

Hidden Place begint met het het gezicht van Björk dat grotendeels schuil gaat achter lang, donker haar. Dan gaat het haar, vermoedelijk door een luchtstroom, wapperen, eerst lichtjes en vervolgens meer, zodat we Björks gezicht te zien krijgen. Het gezicht zingt en onderwijl loopt een blauw-roze stroompje van haar oog naar haar mond en van haar mond naar haar neus. Dit herhaalt zich enkele malen, al dan niet begeleid door kleine tekeningetjes en draadachtige figuren.

Hoogtepunt van de video is Björks mond waarin we even de zangeres zelf in zwart-wit krijgen te zien. Het filmpje eindigt zoals hij begon: zwart haar dat een gezicht grotendeels bedekt.

De stromen in en uit Björks hoofdopeningen en tekeningetjes zijn nog duidelijker met de computer vervaardigd dan Van Lamsweerde's gladde computerwezens. Dit geeft het een nog grotere afstandelijkheid en kunstmatigheid dan de foto's, al zullen er ongetwijfeld mensen zijn die in de gekleurde stromen weerzinwekkende lichaamssappen zien.

Kouder kan Van Lamsweerde's dodevissenkunst niet worden. Samen met de traagheid maakt dit Hidden Place net zo saai en langdradig als de voorspelbaar snel gemonteerde en overbevolkte videoclips van de hiphoppers.