Een roadmovie naar thuis

Henk Hofstede, zanger en songschrijver van de popgroep de Nits, werd uitgenodigd om een video-installatie te maken voor de Biennale van Lyon.

De zwanen en de waterfietsen glijden over de grote vijver van het park `Tête d'or' in Lyon. Twee uur geleden is het vliegtuig geland en nu loop ik in de late middag naar het museum van hedendaagse kunst. Mijn schoenen knarsen in de paarse schaduw van de bomen. Het licht is prachtig. Alle Franse impressionisten hebben vandaag een stukje ingekleurd. Met de geuren van de rozentuin in mijn neus loop ik recht op Richard af.

De muziekjournalist Richard Robert is een van de gastconservatoren van de Biennale in Lyon. Hem is door de twee `directeurs artistiques', Thierry Prat en Thierry Raspail gevraagd, om een aantal internationale musici te verzamelen voor een tentoonstelling. Richard vroeg Robert Wyatt (GB), Arto Lindsay (USA), Frédéric le Junter (Fr). En hij vroeg mij.

We ontmoetten elkaar jaren geleden in Parijs waar hij me interviewde voor het Franse popmagazine Les Inrockuptibles. Een alternatief blad, gerund door een paar jonge honden die na een interview vaak buiten op straat snel een foto maakten van de band of artiest. Het zag er prachtig uit. Lange artikelen met paginagrote zwart-wit foto's.

De verhalen die Richard schreef gaven `Les Nits' tot de dag van vandaag een cultstatus in Frankrijk. Hij zag onze concerten in Parijs en kende de videoclips en videoprojecties tijdens de optredens. We spraken vaak over de mogelijkheden van beeld en geluid en hij moedigde me aan om verder te gaan dan de videoclip, en meer te experimenteren. Toen hij vorig jaar december belde met de vraag om iets te maken voor de Biennale, werden we het er snel over eens dat het een video-installatie zou worden met speciaal daarvoor geschreven muziek.

Mijn eerste plan was om een lange roadmovie te maken met het videomateriaal van meer dan twintig jaar toeren met de Nits. Ik sleep altijd videocamera's mee naar alle uithoeken van Europa en verder, maar bekijk zelden het resultaat. Laatst kwam ik erachter dat de eerste VHS-banden, net als mijn geheugen, beginnen te vervagen.

Mijn banden zijn slecht gearchiveerd: soms een sticker met slechts een jaartal of een land, of nog erger, `sneeuw' of `water Jisp'. Mijn opnamen thuis gaan soms naadloos over in het bandleven onderweg, een rumoerige opname uit de kleedkamer van `La Cigalle' in Parijs verandert plotseling in een pruttelend babyhoofdje, en het uitblazen van vier kaarsjes met veel uitgelaten kinderstemmetjes springt ineens naar bijna geluidloze beelden van het uitzicht op tien hoog uit een hotel in Helsinki.

Begin dit jaar tijdens een Duitse tour, na een slapeloze nacht in een Ikea-jongenskamer-hotel in Freiburg, besloot ik 's ochtends, bij het voorbijdenderen van de goederentreinen, om de roadmovie te vergeten. De installatie gaat over mijn huis in Amsterdam met mijn dierbaren. We wonen er sinds 1988 en ik heb een video-opname van de eerste dag dat ik de trap opliep. Groene kastanjebladeren achter het keukenraam, een leeg kaal huis, nog zonder kinderen.

Uit Freiburg stuurde ik Richard een brief met schetsen. Vier projecties naast elkaar op één wand. Een uitgeklapt vierluik. Soms gebruik ik vier camera's tegelijk voor één scène. Soms combineer ik het verleden en het heden. Onze drie dochters zijn in dit huis geboren en ik heb banden vol baby's, balletuitvoeringen en kerstbomen.

Ik zoek het moment tijdens de avondmaaltijd waarop ik langzaam wegloop met de camera naar het raam en de vers gevallen sneeuw film. De zwarte sporen van de fietsers, het dak van een geparkeerde auto en de tram langs het park met zijn lange knars van uitgestrooide spijkers.

Ik zoek het slapende kind in het lage winterlicht.

Ik zoek de plastic zak in de boom tegenover het raam die maandenlang heeft gewapperd en gewuifd en die in de zomer is verdwenen in het dikke bladerdek.

Ik vang het kind dat danst met een groene sjaal in slowmotion. Ik zoek de gele maansikkel hoog in het keukenraam en plaats hem tegenover de close-up van een gekanteld babyhoofdje.

Met Nits-technicus Paul Telman stop ik alle beelden in de computer en daarna volgt een wekenlange montage. Het plan is inmiddels duidelijk: elf vierluiken van twee minuten met songs (piano en stem), elektronische klanken en omgevingsgeluiden. Titel: The Portable House.

Met het resultaat op vier DVD's loop ik door het witte doolhof van het museum. Sommige zalen zijn nog leeg, andere vol steigers, trappen, mensen met hamers en meetlatten.

Een tentoonstelling in aanbouw. ,,This is your room'', zegt Richard. Het is een enorme witte ruimte met aan het plafond vier projectoren. Op de wand tegenover mij vier blauwe rechthoeken met No Signal No Signal No Signal No Signal. Ik doe de schijven in de DVD-spelers, pak de afstandbediening en druk op PLAY.

Connivence. Biennale de Lyon Art Contemporain, t/m 23/9 in o.a. het Musée d'Art Contemporain, Lyon. Inl.: (0033) 472074141 of www.biennale-de-lyon.org