Mysterie `Lam Gods' vergroot

De Belgische regering heeft in 1938 geweigerd te onderhandelen over de teruggave van het gestolen schilderij `De Rechtvaardige Rechters', een van de panelen van het vijftiende-eeuwse meesterwerk `De aanbidding van het Lam Gods' van de gebroeders Van Eyck. Het Vlaamse dagblad De Morgen voegde gisteren met deze onthulling een nieuw element toe aan het voortdurende mysterie rond de diefstal op 11 april 1934.

De krant baseert zich op notulen van het Belgische kabinet. Op 23 december 1938 meldde minister van Onderwijs, Octave Dierckx, bezoek te hebben gekregen van een advocaat met de mededeling dat een cliënt het gestolen paneel voor één miljoen Belgische frank (huidige waarde ruim een miljoen gulden) aan de staat wilde teruggeven. Premier Paul-Henri Spaak wilde er niet van weten. ,,De staat kan onmogelijk overwegen van de dief of heler een paneel te kopen dat zijn eigendom is'', aldus Spaak. Hij kreeg bijval van de hele ministerraad.

Het voorval past in wat De Morgen noemt ,,de reeks flaters'' van de Belgische overheid in haar zoektocht naar het gestolen paneel. Eerder dit jaar meldde de krant dat België nooit een internationaal opsporingsbevel deed uitgaan.

De Morgen suggereert dat er bij de regering-Spaak mogelijk sprake was van meer dan louter nonchalance. De krant wijst op het in 1994 verschenen boek van politiecommissaris Karel Mortier en journalist Noël Kerckhaert, die opperden dat Belgische toppolitici meer wisten over de diefstal. Deze zou te maken hebben met een bank, de Bank-Unie, waarvan een zoon van toenmalig minister Frans van Cauwelaert beheerder-bestuurder was. De vermoedelijke dief, de koster en wisselagent Arseen Goedertier die politieke ambities had, zou de in zware financiële problemen verkerende bank met één miljoen frank hebben willen bijspringen in ruil voor een politieke functie.

Zover kwam het niet. Het bisdom van Gent – de resterende panelen van de broers Van Eyck zijn nog steeds te zien in de Gentse Sint-Baafskathedraal – had in 1934 geweigerd te betalen aan de toen nog onbekende afperser. Ook niet toen de dief als bewijs dat hij `De Rechtvaardige Rechters' in bezit had een tweede gestolen paneel (Johannes De Doper) terugstuurde.

Op zijn sterfbed vertelde de vermoedelijke dief Arseen Goedertier eind 1934 dat hij alleen wist waar het paneel `De Rechtvaardige Rechters' zich bevond. Toeval of niet: de met de familie Cauwelaert bevriende advocaat Georges de Vos aan wie Goedertier dit vertelde, maakte na diens dood snel politiek carrière. Nog een toeval of niet: de Gentse procureur die het onderzoek naar de diefstal leidde, was aandeelhouder van de Bank-Unie en zijn broer medebeheerder.

De rector van de Sint-Baafskathedraal in Gent verklaarde vanmorgen in de krant Het Laatste Nieuws ,,perplex'' te staan over de onthulling in De Morgen. ,,Natuurlijk kan je niet onderhandelen met de dief, maar naar aanleiding van het aanbod had men wel een discreet onderzoek kunnen voeren.''