In het voetspoor van de kiepenkerels

Ooit liepen er marskramers en `kiepenkerels' (een kiep is een gevlochten draagkorf) over de Handelsweg tussen Nederland en Duitsland. Nu zie je er alleen wandelaars met een rugzak en een tweetalig gidsje. De Handelsweg, een schepping van het Wandelplatform en het Duitse Wiehengebirgsverband Weser-Ems, is de eerste grensoverschrijdende wandelroute en vernoemd naar het reizende volk dat eeuwenlang over de Europese wegen trok. In Nederland waren dat marskramers die met handelswaar door dorpen en langs boerderijen trokken. De Duitse `Tödden' waren kooplui die hun stoffen naar markten brachten. En dan waren er nog de Hollandgangers, arm boerenvolk dat in de oogsttijd een paar centen in Nederland hoopte te verdienen. In Noord-Nederland stonden ze bekend als `hannekemaaiers'. Zij werkten niet alleen op het land, maar ook als turfstekers in de veengebieden. De voortgaande industrialisatie maakte aan deze migraties een einde, al hielden de marskramers het tot na de Tweede Wereldoorlog vol. Met de Handelsweg is het al bestaande Marskramerpad I (Oldenzaal-Deventer) aan de Töddenweg vastgeknoopt.

Bij het station van Oldenzaal springt het rood-witte logo van de Handelsweg meteen in het oog. We halen het gidsje tevoorschijn en beseffen dat het wandelen niet van een leien dakje zal gaan: de route van Osnabrück naar Deventer (229 km) is slechts in één richting beschreven. Een bocht naar rechts is opeens een bocht naar links. Wij moeten als het ware tegen de woordenstroom oproeien. We maken een omtrekkende beweging door het stille Oldenzaal, lopen over een landgoed, dwalen door een buitenwijk. De gids stuurt ons het Donkere Bomen Bos in. Wegwijzers spreken over gehuchten als De Poppe, De Lutte en Rotboer. Het is mooi wandelen in dit coulissenlandschap, te midden van weiden en koeien die in de schaduw van eiken herkauwen en de sfeer van Paulus Potter oproepen. Kruisbeelden en kapelletjes onderstrepen het katholieke karakter van de streek. Onderweg kruisen we vele andere routes: de Gildehaus-Dinkel route, de Hellehondroute en het Naoberpad. Dat laatste rood-witte (grens)pad leidt ons op dwaalwegen. Met behulp van de topografische kaart weten wij de weg naar de Duivelshof (een bos) terug te vinden. Bij een boerderijwinkel die ons malse maïshaantjes in het vooruitzicht stelt, weten wij de verleiding te weerstaan. Op naar de Dinkel!

Voorbij de Snoeijinksbeek waarschuwt een bordje dat het pad bij hoge waterstanden gestremd is. En dat de grens met Duitsland achthonderd meter verderop ligt. Een fraai houten bruggetje overspant een bescheiden rivierdal. Over het passeren van een grens wordt hier niet moeilijk gedaan. De eerste verandering op Duits grondgebied betreft het rood-witte teken dat plaatsmaakt voor de witte T van Tödden. Vanuit een oprijlaan stuift een herder met ontblote tanden op ons af, blaffend en naar ons happend. `Stehen bleiben!', klinkt het opeens. De baas is buiten zijn erf verschenen. Maar de hond hapt gewoon door. Wat de man bedoelt, is dat wij ons gedeisd moeten houden. En inderdaad, dat helpt, de hond druipt af. Al die waakse heemhonden waren vroeger al een plaag voor de marskramers en dat zijn ze voor langeafstandswandelaars nog steeds.

De route dringt Forst Bentheim binnen, een doodstil naaldbos. We volgen de Moorweg, kruisen Im Felde en volgen het fietspad van het Dinkel-Gildehausrondje. Overal is het groen en rustig. Vlak voor Gildehaus passeren we een nieuw Donkere Bomen Bos. Lange tijd lopen wij, helaas over asfalt, op een plateaurand die een weids uitzicht biedt over bossen en landerijen. Aangekomen op de Alter Postweg is de wandelaar nog slechts 2,5 km van Bad Bentheim vandaan. Ergens moeten we op de hooggelegen essen een afslag gemist hebben, want geen enkele boom draagt meer een T. En dat terwijl er slechts een paar treinen per dag uit Bentheim naar Enschede gaan. Als we een boer aanklampen, legt hij ons in goed verstaanbaar Nederduits dialect uit waar de stad zich schuilhoudt. Wij dalen af door een bos en belanden in een buitenwijk. Hoog boven ons zien wij de omtrekken van het kasteel. We halen net de laatste boemel naar Twente.

De Handelsweg, ISBN 9071068501, ƒ28,65. Verkrijgbaar bij de boekhandel, ANWB- en VVV-kantoren in de regio, of te bestellen bij Stichting Wandelplatform-LAW, Postbus 846, 3800 AV Amersfoort, Tel 033-4653660 E-mail: slaw@wandelnet.nl

Het traject Oldenzaal-Bad Bentheim is 26,1 km lang.