Illegalen in VS dromen van `green card'

Er wonen naar schatting twee tot drie miljoen illegale Mexicanen in de VS. President Bush zei vorige week dat hij overweegt `een aantal' van hen te legaliseren. Het zou een nieuwe stap in het immigratiebeleid betekenen.

De miljoenen illegaal in de Verenigde Staten verblijvende Mexicanen zijn blij met Vicente Fox. Niet dat hij vanuit Mexico-stad veel voor hen kan betekenen, maar eerder omdat de VS op hun beurt blij zijn dat hun zuiderburen tegenwoordig een democratisch gekozen regering hebben. Het presidentschap van Fox is een van de redenen dat president Bush overweegt ,,een aantal'' van de naar schatting drie miljoen illegale Mexicanen een verblijfsvergunning in de VS te geven. Dat `aantal' zou kunnen oplopen tot liefst twee miljoen.

Het voorstel om illegalen in aanmerking te laten komen voor een zogeheten green card is afkomstig van een commissie, onder leiding van minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell en minister van Justitie John Ashcroft. Zij kwamen vorige week met dit advies in een vertrouwelijke brief aan het Witte Huis.

In de VS wonen naar schatting zeven tot acht miljoen illegalen. De Mexicanen zijn verreweg de grootste groep. Hun land grenst over een lengte van 3.200 kilometer aan de VS. De inkomensverschillen tussen de buurlanden zijn enorm en beide landen onderhouden van oudsher een hechte relatie. Mexico en de VS voeren al jaren overleg over het probleem van de illegale grensoversteek. Het bewaken van de grens is dweilen met de kraan open: ieder jaar proberen zo'n anderhalf miljoen Mexicanen stiekem de VS binnen te komen.

Fox heeft beloofd dat hij de stroom illegalen uit Mexico zal proberen in te dammen. Met die toezegging in gedachte kregen Powell en Ashcroft eerder dit jaar van Bush de opdracht naar concrete oplossingen te zoeken. Bush krijgt in september Fox op bezoek en wil spijkers met koppen slaan. ,,We spannen ons in voor een gezamenlijk doel: een ordentelijker, veiliger en menselijker grens'', zei regeringswoordvoerder Scott McClellan vorige week. Met het legaliseringsplan zoals dat nu op tafel ligt, laat Bush niet alleen zien dat hij Mexico terwille is, maar kan hij ook de Latinos in de VS voor zich winnen. Dat zou een gevoelige klap zijn voor de Democraten omdat zij bekend staan als de partij voor minderheden. De Democraten kondigden juist vandaag aan dat ze nog deze maand met een eigen, mogelijk nog coulanter tegenvoorstel komen.

Het Congres heeft al een voorstel in beraad om illegale immigranten die in de landbouw werken een tijdelijke werkvergunning te geven. Deze gastarbeiders zouden na een paar jaar en als zij aan de voorwaarden voldoen een permanente verblijfsvergunning kunnen krijgen. Hoewel dit voorstel voor alle nationaliteiten geldt, betreft het vooral Mexicanen, die massaal op boerderijen in Arizona, New Mexico en Nevada worden ingezet. Volgens Powell en Ashcroft zou de Amerikaanse regering dit programma moeten uitbreiden en een heel scala aan arbeidskrachten een legale status geven, dus ook verplegers, fabrieksarbeiders en vleesuitbeners.

,,We hebben het hier over iedereen'', zei Bush vorige week over het plan. ,,De Mexicaanse kwestie staat natuurlijk voorop (...) maar ik sta overal voor open.'' Behalve, zo heeft hij inmiddels duidelijk gemaakt, een algehele `amnestie' voor illegale immigranten.

De legaliseringsoperatie zou een van de grootste uit de Amerikaanse geschiedenis zijn. In 1986 werd de Immigration Reform and Control Act (IRCA) ingevoerd, die hardere sancties oplegde aan werkgevers met illegalen in dienst. Tegelijkertijd werden in één klap zo'n twee miljoen Mexicanen gelegaliseerd. In 1996 werd het immigratiebeleid nog eens aangescherpt. Maar sinds het begin van de jaren negentig is de toevloed van illegalen alleen maar groter geworden.

Ook de invoering in 1993 van de NAFTA, het vrijhandelsakkoord tussen de VS, Canada en Mexico heeft het tij niet gekeerd. Mexico heeft net een diepe economische crisis achter de rug, terwijl in de VS de bomen tien jaar lang tot in de hemel groeiden.

Minder blij met de plannen zijn de miljoenen andere illegale immigranten. Zij vrezen dat ze buiten de boot vallen. Lobbygroepen voor migranten uit Haïti, El Salvador en Guatamala bereiden zich voor op actie.

,,Het siert de president dat hij wil doen wat nodig is en een menselijker beleid wil voeren'', zei een vertegenwoordigster van een Aziatische immigrantenbeweging in de New York Times. ,,Maar als [de regering] echt gelooft dat het een goed idee is om de stroom immigranten in goede banen te leiden, dan moet ze verder kijken dan de Mexicanen alleen.''