Elektronica tussen dansvloer en film

Zaterdag treedt het Britse dance-duo Orbital op tijdens Dance Valley, met 80.000 verwachte bezoekers het grootste dance-festival in de openlucht van Nederland. Eigenlijk komt de muziek van Orbital in een andere context beter tot haar recht. Met film bijvoorbeeld. ,,Het verbaast dat de filmindustrie niet vaker elektronische muziek gebruikt'', zegt Phil Hartnoll van Orbital.

De elektronische muziek van Phil Hartnoll (37) en zijn broer Paul (33), samen Orbital, wordt geboren op de dansvloer, maar komt dankzij een subtiele gelaagdheid, warme klankkleuren en nadruk op harmonie en melodie beter in andere context tot haar recht. Af en toe neigt het werk van Orbital zelfs naar filmmuziek, maar als filmcomponisten hebben de Hartnolls nog niet veel succes gehad. Ze werkten met soundtrackcomponist Michael Kamen aan de geflopte science-fiction-film Out Of Nowhere en maakten een nieuwe versie van het titelnummer van de aloude televisieserie The Saint voor de recente bioscoop-remake.

,,Het verbaast me dat de filmindustrie niet vaker elekronische muziek gebruikt'', zegt Phil Hartnoll vanuit een Londense studio waar de broers werken aan de soundtrack van een Britse film. ,,Het schiet me even niet te binnen hoe die heet, niks groots in ieder geval. Hoe dan ook, je hoort altijd veel van dat soort klanken in allerlei commercials, maar Hollywood hapt maar niet. Terwijl dit soort muziek zich er uitstekend voor leent, al was het maar omdat 't meestal instrumentaal is.''

Orbitals alternatief voor film is de geplande dvd-versie van het recente album The Altogether. Zo lijkt het althans, want eigenlijk was de achtergrond voor dat project anders. ,,We waren geïnteresseerd in de mogelijkheid om een geluidsmix te maken in surround sound. Dat opent een heel nieuwe wereld, ook op het niveau van compositie. De experimenten die we daarmee deden klonken goed, zodat we het toestemming kregen van de platenmaatschappij. Maar toen moest er nog een visuele invulling komen, daar hadden we nog niet bij stilgestaan. We hadden er geen groot budget voor, maar het is toch goed uitgepakt. De regisseurs die we benaderden waren erg enthousiast over het project en de creatieve mogelijkheden die het medium dvd biedt, met verschillende camerastandpunten bijvoorbeeld. En de inhoud hoefde niet MTV-vriendelijk te zijn, ook een groot voordeel natuurlijk.''

De filmische kwaliteiten van de muziek van Orbital trad in de lange stukken van het vierde album In Sides (1996) duidelijker aan de dag dan in de veel kortere nummers op de nieuwe, zesde plaat. Op The Altogether zijn meer vocalen te horen zijn, soms echte, zoals die van Phils zwager David Gray op het zeurderige `Illuminate' of de sirenenzang van Kirsty Hawkshaw. Metalband Tool en oude helden The Bananamen, Crass en Ian Dury maken hun opwachting in de vorm van samples.

,,Die samples vinden we gewoon door door onze platenverzameling te dwalen. Dat doen ook een beetje voor de gein. Toen we In Sides maakten waren we in een melancholieke stemming, omdat in die tijd enkele van onze vrienden overleden waren. Tijdens de opnamen van The Altogether stond het er heel anders voor, er gebeurde goddank niks vreselijks. Dan krijg je een heel ander soort plaat. Ook omdat Paul de laatste tijd wat aan het dj-en is geslagen, dat heeft ook invloed gehad. Ik doe daar niet aan, ik geef hem de platen aan en drink een biertje.''

Later hoorden de Hartnolls dat Ian Dury overleden was, net op de dag dat ze werkten aan het nummer `Oi!', dat zijn stem bevatte. ,,Dat was een eigenaardig toeval. Triest nieuws, maar we hadden wel het idee dat er een zegen op rustte.''

Anarchopunkband Crass, wier anti-Falklandoorlog-epos How Does It Feel opduikt in `Tootled', was een politiek bewuste groep. Hartnoll vertelt dat hij beïnvloed was door de eerste punkgeneratie van The Clash en X-Ray Spex en dat zijn jongere broer Paul gegrepen werd door de tweede golf van rond 1980, waarbij naast bijvoorbeeld The Exploited en The Dead Kennedy`s ook Crass hoorde. ,,Bij zo'n X-Ray Spex kwam er ook een zeker mode-element kijken. Die tweede generatie had een veel uitgesprokener politiek bewustzijn, dat een stuk dieper ging dan de scheuren in de t-shirts.''

Iets van dat politieke bewustzijn is blijven hangen in de muziek van Orbital, al trad dat op concept-achtige platen als In Sides en Snivilisation (1994) duidelijker aan de dag dan op het luchtiger The Altogether. ,,Dat krijg je als je opgroeit in het Engeland van Margaret Thatcher'', snuift Hartnoll. ,,En dan heb je ook nog de ruwe manier waarop de machthebbers in ons land omgaan met de dansscene. Overigens is Tony Blair, de huidige Labour-premier, weinig beter dan zijn beruchte voorgangster. Labour is nauwelijks een alternatief voor de Conservatieven tegenwoordig. En de Amerikaanse president George Bush geeft ons ook genoeg werk.''

Hartnoll, die trouw op de Britse Green Party stemt, uit zijn politieke ideeën over het algemeen niet luidkeels in zijn muziek. ,,Bij ons zit het meer in het weergeven van een bepaalde sfeer, een bepaald tijdsbeeld. En op The Altogether is het helemaal niet aan de orde. Maar dat kan op de volgende plaat heel anders zijn. We hebben net een nummer opgenomen met de zanger van Alabama 3, dat gaat over de dood van die demonstrant in Genua en over de problemen van de mondialisering. Een experiment, dat nummer, en we moeten maar eens kijken wat we ermee gaan doen. De hele problematiek van de mondialisering is erg diffuus, maar wat wel een groot probleem is is dat de rechten van demonstranten zo aan banden gelegd zijn. De politie hakt er meteen in tegenwoordig. Zo worden die demonstranten voor het grote publiek vanzelf gecriminaliseerd.''

Orbital: The Altogether (London Records 8573 87782 2) distr. Warner Orbital is zaterdag de hoofdact op het festival Dance Valley in Spaarnwoude.