Chloorthee en lauwe douches

Driehonderd Nederlanders zitten in Italië op een camping waar eerder legionella is aangetroffen. Ze maken zich zorgen.

,,Proef jij ook iets raars aan de thee?'' vroeg Erna Gorter gisterochtend aan haar man Jeroen. Al meer dan een week logeert het gezin uit Rolde in een stacaravan van Vacansoleil op camping Le Marze aan de Toscaanse kust. Altijd was de ochtendthee even lekker. ,,Tot vanmorgen. We hebben de hele boel weggegooid. Chloor!''

Met het chloor kwamen de geruchten, onder de reusachtige parasoldennen van Le Marze. Legionella! Er zouden al een paar Engelse toeristen spoorslags vertrokken zijn. ,,Eén ding is zeker, ze zijn vanmorgen pas begonnen met chloreren'', zegt Herman van Splunter (,,splinter met een u'') uit Harderwijk, die even verderop met zijn gezin in een tent kampeert. Herman geeft graag een rondleiding langs de potentiële gevarenplekken. ,,Hier de douches, voel zelf maar. Is dát warm?'' Zelf had hij al langer zijn bedenkingen, zegt Herman. Het warme water is altijd lauw. ,,Maar het water is toch pas veilig als het eerst goed verhit is geweest, ja toch?'' En dinsdagavond al kwamen zijn Nederlandse buren hem en zijn vrouw Alberdien waarschuwen. Dat zij hun kinderen maar uit het zwembad moesten halen. Er was `iets' met het water aan de hand.

De driehonderd Nederlandse campinggasten van Le Marze in Marina di Grosseto ontsnapten gisterochtend aan een evacuatie. De touroperators hadden dinsdagavond besloten hun klanten het `dringende advies' te geven de camping te verlaten. Dat gebeurde nadat de Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg besloten had de camping wegens legionellagevaar op de zwarte lijst te plaatsen. Maar de hele operatie ging niet door, omdat de Italiaanse autoriteiten op aandringen van de camping, gisterochtend per e-mail `Den Haag' alsnog de verzekering gaven dat het allemaal wel goed zit op Le Marze. De e-mail behelsde een éénregelige verklaring van dr. M. Catellani Pastoris, directeur van het Instituto Superiore di Sanita in Rome. Die meldt, zonder overigens zelf de camping onderzocht of bezocht te hebben: ,,Op basis van de informatie van de lokale gezondheidsdienst geloven we dat het legionellarisico geminimaliseerd is.''

De Inspectie voor de Gezondheidszorg kon niet anders, zegt een woordvoerder, dan uitgaan van de juistheid van de genomen maatregelen op de camping. Le Marze verscheen niet op de zwarte lijst. De touroperators bliezen hun operatie af en concludeerden dat hun gasten `veilig' zijn op de camping.

Zes uur woensdagavond staat er een file voor de mannendouches. Aan de andere kant van het gebouwtje staat een file vrouwen. Dit is één van de risicoplekken. Vorige maand nam hier een 66-jarige vrouw uit Zwolle een, naar later bleek, fatale douche. Terug in Nederland was zij doodziek. De artsen constateerden de veteranenziekte, die veroorzaakt wordt door de legionellabacterie.

Een maand eerder nam een 66-jarige inwoner van Leeuwarden de bacterie ook al mee naar huis na een verblijf op de camping. Ook doodziek. En in juli '99 trof dat lot een 44-jarige man uit Wychen. [Vervolg LEGIONELLA: pagina 3]

LEGIONELLA

'Een nieuwe boiler? Nee, nee, niet nodig'

[Vervolg van pagina 1] ,,Legionella? We hebben hier nooit legionella gehad. We hebben het nu niet, en ook voor de toekomst kan ik dat uitsluiten.'' In zijn kantoortje onder een grote ventilator overhandigt campingmanager S. Gardani een stapel analyseresultaten van het Centro di Analisi. ,,Kijk zelf, allemaal uitstekend.'' De analyseresultaten zijn gisterochtend op de camping opgehangen door de touroperators. Il responsabele di laboratorio staat garant, en overal een `nul' als resultaat. De uitslagen van het Nederlandse onderzoeksbureau ISIS, dat hier op verzoek van de touroperators vorige maand ook watermonsters nam, zijn niet opgehangen. Het vertrouwelijke ISIS-rapport meldt dat in het warmwaterleidingnet een explosief hoge concentratie legionella is gevonden. ISIS adviseert de complete installatie te vervangen. Het boilerwater heeft een temperatuur van rond de 40 graden, de ideale broedtemperatuur voor de bacterie. Zolang de boiler niet is vernieuwd, dient er volgens ISIS consequent te worden gechloreerd en gedesinfecteerd.

Het probleem van Le Marze is morgen morgen definitief opgelost, sust product-manager J. Herweijer van de reisorganisatie Beter-uit Reizen vanuit Nederland. De boiler wordt vernieuwd!

,,Een nieuwe boiler?'' vraagt manager Gardini. ,,Nee, nee. Het is nu niet nodig. We hebben voldoende maatregelen getroffen om de veiligheid te waarborgen. De nieuwe installatie komt pas volgend jaar, dan leveren we zelfs twééhonderd procent garantie dat er geen legionella kan ontstaan!''

Maar wie controleert of er bijvoorbeeld permanent wordt gechloreerd? Nederlandse kampeerders zeggen dat er pas sinds gisterochtend, dus ná de heisa in Nederland dinsdagavond, merkbaar chloor in het water zit. ISIS, touroperators, Inspectie voor de Gezondheidszorg en ook dr. M. Catellani Pastoris van het Instituto Superiore di Sanita, op wiens gezag de camping gisteren veilig is verklaard, controleren het niet. De enige die af en toe een monster neemt, is het lokale laboratorium dat in opdracht van de campingmanager werkt. ,,Wij vertrouwen op de Inspectie voor de Gezondheidszorg'', zegt een woordvoerster van de ANVR namens de reisorganisaties. ,,Wij gaan af op de verklaring van onze Italiaanse collega's'', meldt de Inspectie in Den Haag. En de Italiaanse collega's in Rome zeggen zich te baseren op het lokale laboratorium.

Volgens Beter-uit Reizen zouden de 300 Nederlandse kampeerders er, nadat hun informatie was verstrekt, de voorkeur aan hebben gegeven om op de camping te blijven. ,,Ze waren blij dat ze konden blijven'', verzekert de woordvoerder. ,,Er is nergens een moment van paniek of iets dergelijks geweest.''

Onder de parasols kón bijna helemaal geen paniek ontstaan, want de Nederlandse kampeerders waren niet geïnformeerd, zo blijkt uit een rondgang. ,,Hier schrik ik wel van'', zegt Lex Visser, account-manager bij Philips uit Capelle aan den IJssel voor zijn groen-rode bungalowtent. Hij boekte bij Eurocamp, dat hier 53 tenten heeft. Visser: ,,Ons heeft niemand iets verteld. En of er nou wel of geen gevaar is, ik had voordat ik hier kwam willen weten of deze camping legionellaproblemen heeft. Dat mag je toch verwachten als klant? Nu nog weggaan, zie ik niet zitten. Waar moeten we naar toe? Dit is hoogseizoen! Alles zit vol hier.''

Voor de kampeerders is weinig informatie voorhanden, en wat er op de enkele briefjes staat die zijn aangeplakt op de informatiecaravans, is ten dele misleidend. Zo hangt er een gedateerde verklaring van ISIS dat in afwachting van de resultaten van hun watermonsters ,,niet vaststaat'' dat de Nederlanders hun bacterie hebben opgelopen op de camping. De verklaring is al op 10 juli opgesteld, geeft campingmanger Gardini toe. Dat was vóórdat ISIS uit eigen analyses de bevestiging kreeg dat er in het leidingwater inderdaad hoge concentraties legionella zaten. ,,Ik weet niets van die uitslag'', zegt Gardini. ,,Mij is die uitslag nooit meegedeeld.''