U2 is handel, straathandel

Concerten van wereldberoemde bands als U2 zijn handel. Voor zowel de promotors als op straat. Jonge bands hebben het nakijken.

Enkele uren voordat het U2-concert begint, verkoopt handelaar Karim op het plein voor ingang A van stadion Gelredome toegangsbewijzen. De 30-jarige Erik, manager bij een farmaceutisch bedrijf, komt naast hem staan. ,,Zit- of staanplaatsen?'', vraagt Karim. ,,Ok, wacht even''. Hij belt. Binnen enkele seconden heeft hij van een andere verkoper vier kaarten in handen gekregen. Voor 125 gulden per stuk mag de U2-fan ze hebben.

Een politieagent met zonnebril staat vlak achter hen, voor de bushalte. ,,Je weet dat dat niet mag'', bromt de agent tegen Karim. ,,Ga jij je even lekker met je bussen bezig houden'', is het antwoord, en Karim loopt een paar passen verder. ,,Kom'', zegt Karim tegen Erik. Voor de ogen van de agent wisselen kaartjes en geld van eigenaar.

De drie concerten van de Ierse miljardenband in Nederland zijn uitverkocht. Drie maal 17.000 kaartjes in de Oranjehal van de Utrechtse Jaarbeurs binnen twintig minuten. Toen werd het concert naar voetbalstadion Gelredome verplaatst. De extra 17.000 kaarten die daardoor per concert vrijkwamen, waren binnen een paar uur uitverkocht. Vrijdag werden nog duizend extra kaarten in de verkoop gedaan. Plaatsen met slecht zicht die toch verkoopbaar bleken. Uitverkocht, diezelfde dag. Ook gisteravond nog deed organisatiebureau Mojo Concerts, in de strijd tegen valse en te dure kaarten, aan de kassa enkele honderden kaarten in de verkoop.

U2 geeft één van de gemiddeld vier megaconcerten per jaar in Nederland, alle gepromoot door Mojo. Volgens Mojo is het aantal mega-optredens sinds de jaren tachtig niet afgenomen, maar zijn het wel nog steeds enkel de artiesten van die tijd (en ouder: Rolling Stones) die de Rotterdamse Kuip of de Amsterdamse Arena (beide 50.000 plaatsen) vol kunnen krijgen. Dit jaar: U2, Guns `n Roses, Janet Jackson en Bon Jovi.

Marketingmanager Jeroen van Waardenberg van Mojo Concerts: ,,Het zijn de oudjes waarin de platenmaatschappij heeft geïnvesteerd voor de lange termijn. Maatschappijen investeren tegenwoordig liever voor de korte termijn, in artiesten die appeleren aan de devotie van jonge kinderen, in plaats van in bands als U2, die kwaliteit en liefde voor muziek als basis hebben.''

Het jongere publiek heeft dan ook vooral zijn eigen massale muzikale bijeenkomsten, zegt Van Waardenberg, geschaard rondom meer artiesten of dj's, op wie de devotie eveneens van toepassing is. De TMF Awards, Pepsi Pop, of dansfestivals als Dance Valley en Sensation. Ook benadrukt hij dat de jongere bands misschien geen stadion kunnen vullen, maar sommige wel op meerdere avonden kleinere zalen vol krijgen, waardoor ze uiteindelijk evenveel of misschien zelfs meer publiek bereiken. ,,Jonge bands groeien minder snel door naar grote lokaties, maar met het publiek van de 25 concerten van een band als K-otic kan je wel de Kuip vullen.''

André Lucas is verantwoordelijk voor de verkoop van het laatste album van U2 in Nederland (200.000 exemplaren, ruim 9 miljoen wereldwijd). Hij is product manager bij platenmaatschappij Universal Music. Hij ontkent dat de investeringen van de platenmaatschappij in bands zijn afgenomen, of voor een korte termijn bedoeld zijn. ,,Wij hebben zelf ook liever twee bands als U2 dan veel van die kleinere bands. Op 80 procent van onze bands maken we geen winst, de echt grote bands moeten het geld verdienen.''

Volgens Lucas heeft de versnippering van de muziekindustrie te maken met de versnippering van de media. ,,Twintig jaar geleden had je Nederland 1 en 2 en Hilversum 1, 2 en 3. En dat was het. Daarop bereikte je iedereen. Nu heb je bijna tien Nederlandse tv-zenders en ik weet niet hoeveel radiozenders met ieder hun eigen publiek.'' Lucas verklaart dat het lastig is voor platenmaatschappijen om het budget daarop af te stemmen.

,,Je kunt de mensen niet meer massaal bereiken. Wij zijn misschien een grote rader in het geheel, maar uiteindelijk is het het publiek dat uitmaakt of een band groot wordt of niet. Daarin hebben de media verschrikkelijk veel macht gekregen.''

Met een mega-optreden als dat van U2 zijn volgens Van Waardenberg van Mojo al gauw enkele miljoenen guldens gemoeid. Zijn ruwe schatting is dat 80 tot 85 procent van de opbrengsten van deze concerten toekomt aan de artiest, de rest aan de organisator. ,,De kosten voor de promotie bijvoorbeeld worden wel gedeeltelijk aan de artiest doorberekend.''

Volgens Van Waardenberg is het niet zo dat een organisatie als Mojo afhankelijk is van deze grote optredens, maar ,,het zou financieel gezien wel erg jammer zijn als een optreden als dat van U2 niet door zou gaan.''

Een dag voor het optreden van U2 is de ruil in volle gang. Websites waarop mensen kaartjes aanbieden melden niet (meer) bestaande gsm-nummers of onduidelijke e-mailadressen (youtootickets@hotmail.com). Handelaars zijn hun kaartjes op internet binnen enkele uren kwijt, soms voor het vier-, vijfdubbele van de gemiddelde verkoopprijs van honderd gulden. Handelaar `Bertje', door de telefoon: ,,Eigenlijk niet. Nou. Ik weet niet zéker of ik nog kaartjes heb. Maar geef me voor de zekerheid uw nummer.''

Wie geen risico wil lopen valse, te dure kaarten in handen te krijgen kan voor de drie concerten zijn toevlucht zoeken bij een van de vele ticketbureaus. Bij tickets.nl kost een `arrangement' (toegang plus `drankjes en hapjes') 470 gulden. Uitverkocht.