Ruggenmergtering

Er is maar één manier, feilloos en onovertroffen, om geslachtsziekten en zwangerschap te voorkomen. Dat is onthouding en nog eens onthouding. Deze boodschap uit het Vaticaan is door het Witte Huis van George W. Bush overgenomen. De federale regering had de subsidie, via de VN, aan abortusklinieken in het buitenland al ingetrokken. Nu zijn zulke instellingen in twee Amerikaanse staten door de maatregel getroffen. Ook is door de regering, ondanks het verzet van zelfs federale gezondsheidsorganisaties, een rapport gepubliceerd waarin gemeld wordt dat er `onvoldoende bewijs is' voor de betrouwbaarheid van condooms. Met dat soort family planning wil deze regering niets te maken hebben. Het aldus gespaarde geld komt ten goede aan evangelische organisaties die zich met het familieleven bemoeien. Ja, na de baanbrekende onderzoekingen van Charles Kinsey, Sexual Behavior in the Human Male (1948) en Female (1953), en nadat Hugh Heffner met zijn maandblad, beroemd om zijn interviews, de wereld had veroverd, is dit het sterkste anti-revolutionair geluid uit Washington. Niet het eerste. Straks dreigt het Witte Huis met ruggenmergtering. Wat is deze president verder van plan?

Eerst de wereldpolitiek. De bouw van het raketschild gaat door, zeker nu voor het eerst een proef met het wonderwapen geslaagd is. Het is, zeggen de voorstanders, niet gericht tegen de fatsoenlijke landen die zich aan de regels van de internationale gemeenschap houden, maar een beveiliging tegen de `schurkenstaten' die op eigen houtje kernraketten maken. De critici betogen dat het afschieten van een kernraket richting Washington het laatste is wat zo'n staat zal doen, omdat het gelijkstaat met zelfvernietiging. Ze gebruiken daar, als ze willen, andere middelen om Amerika dwars te zitten, een keuze uit het rijke terroristisch arsenaal. Terwijl het Pentagon het volgende miljard voor het raketschild krijgt, schrijft columnist Thomas Friedman, wordt Amerikaans ambassadepersoneel geëvacueerd wegens een terroristische dreiging waaraan blijkbaar niets te doen valt. Daar zit iets in. Maar het raketschild valt nog in een strategische conceptie te plaatsen, al vinden de sceptici dat het denkbeeld eerder in het oeuvre van Wagner dan in een strategisch denken past.

Strategische en politieke overwegingen zijn ook de grondslag voor de geclausuleerde verwerping van de conventie tegen het gebruik van biologische wapens. Volgens Washington moet het verdrag wel worden nageleefd, maar internationale inspectie wordt afgewezen. Als de omstandigheden ertoe dwingen, wil deze regering de handen vrij hebben. Aan de andere kant is deze beperking een precedent voor de schurken onder de naties om met de kweek van gevaarlijke bacteriën hun gang te gaan.

Vervolgens komt het verdrag van Kyoto tot beperking van het broeikaseffect.Washington doet radicaal niet mee, en heeft dat zonder verdere plichtplegingen laten weten. `Kyoto' heeft drie betekenissen. Inhoudelijk is het verdrag allerzwakst. Het kan nog jaren duren voor het in de dampkring merkbaar weer wat frisser wordt. Dan heeft het een internationaal-politieke lading. De landen die eraan meedoen, hebben daarmee erkend dat vervuiling een mondiaal gevaar is en blijk gegeven van hun voornemen om er iets aan te doen. `Kyoto' is daardoor een internationaal begrip geworden. Washington wil er niet aan, zal met de uitslag van een eigen onderzoek komen (hoewel de Amerikaanse wetenschap al vroeg tot conclusies is gekomen die er niet om liegen), en schuift daarmee eventuele maatregelen op de lange baan.

Het motief achter deze politiek ligt niet in de bezorgdheid over de toestand van de dampkring. Ook maar een begin van het naleven van `Kyoto' betekent voor iedere westerse consumentencultuur een aantasting. Dat geldt het sterkst voor de Amerikaanse, die aan de fossiele brandstoffen nu eenmaal het meest verslaafd is. De westerse consument is een verwend kind dat heel boos wordt als iemand probeert het iets af te pakken. De westerse consumenten zijn ook de democratische kiezers van hun regering. Dat kan voor de toekomst van de dampkring al ongelukkig treffen. Voor de praktische politici die Bush c.s. zijn, is het niet meer dan de consequentie van een eenvoudige logica, `Kyoto' te verwerpen, in het vooruitzicht van een onderzoek met conclusies die zo ver weg liggen dat er geen verplichtingen uit voortvloeien. Des te meer ligt dat voor de hand, naarmate de teruggang in de wereldeconomie verder gaat. ,,Tussen de kaken van de recessie'', schreef The Economist een maand geleden. Sindsdien is het er nog niet beter op geworden. Zich aan `Kyoto' te onttrekken is voor Bush niet meer dan een simpele daad van binnenlandse politiek.

Maar, zeggen zijn critici binnen en buiten Amerika, had hij dat niet wat diplomatieker kunnen doen? Waarschijnlijk niet. C'est le ton qui fait la musique. De politieke besluiten over het raketschild, de biologische wapens en het broeikaseffect staan niet op zichzelf. Ze vormen een ideologisch geheel met de boodschap dat onthouding het probate middel tegen ongewenste kinderen en geslachtsziekten is, en dat misdadigers het best kunnen worden bestreden met het particulier bezit van vuurwapens en de doodstraf. Een initiatief van de VN om de handel in handvuurwapens aan controle te onderwerpen, is door Washington verhinderd. De National Rifle Association dringt door tot de wereldpolitiek. De ideologie heerst in Washington. Richard Haass, directeur van de policy planning in het State Department noemt het à la carte multilateralisme, het antwoord van een nieuwe president op een nieuwe tijd.

George Bush verdient het met mate te worden geprezen. Hij houdt zich aan zijn verkiezingsbeloften. Compassionate conservatism heeft hij beloofd. Conservatisme krijgen de Amerikanen, ook de helft die niet op hem heeft gestemd. Conservatisme van honderd jaar geleden. De rest van de wereld deelt er in mee.