Elite-internaat sluit zijn deuren

Het in 1869 door de vrijmetselaars opgerichte internaat Louisa State in Baarn gaat volgend jaar dicht. De exploitatie is niet meer kostendekkend door het dalend aantal kinderen. De ouders stapten tevergeefs naar de rechter.

Internaat Louisa State ligt aan de Amsterdamse Straatweg in Baarn, in de geurende bossen. Het is deze hete laatste julidag doodstil op het ruim anderhalve hectare metende complex: de Hoekstate of het jongenshuis, het Witte Huis voor de meisjes, het hockeyveld en de tennisbaan, het Koetshuis en het hoofdgebouw — alle zijn geheel verlaten.

Wie vanuit het hoofdgebouw met zijn prachtige hal, zijn glas-in-loodraam en zijn lange houten trap naar buiten kijkt, ziet buiten het hek een standbeeldje van een vrouw. In eerbiedig, dankbaar gedenken aan koningin Emma, Hooge Ambachtsvrouwe van Baarn, 24.12.1890 - 20.3.1934, staat op het voetstuk vermeld. Louisa State is sinds 1948 in Baarn gevestigd. Vóór het internaat in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers in beslag werd genomen, bestond het uit een gebouw voor jongens (Den Haag) en meisjes (Arnhem).

,,Louisa State, dat is topklasse'', zegt de passerende fietser Jan van Maurik. ,,Mijn neefje verbleef hier enige jaren, hij is een keurige man geworden.'' ,,Absoluut doodzonde dat het internaat dicht gaat'', vertelt Henk Kroegman bij de oprit. Kroegman is hoofd van de technische dienst van Louisa State en verricht deze vakantie onderhoud in de panden. ,,Nu het verdwijnt wordt de vele oud-Louisianen een deel van hun leven afgepakt.''

De Utrechtse rechtbank besliste gisteren in kort geding dat de Stichting Louisa State, onderdeel van de Orde van Vrijmetselaren, haar poorten volgend jaar augustus mag sluiten. Ouders hadden dat kort geding aangespannen, omdat ze vonden dat het besluit tot sluiting in strijd is met de statuten en op een onredelijk laat tijdstip (20 juni) is bekendgemaakt. Bovendien betwisten ze de financiële noodzaak.

In het vonnis meldt de rechter onder meer dat een kostendekkende exploitatie niet meer mogelijk is ,,door de daling van het aantal kinderen''. In de schooljaren tot en met 1998-1999 huisden er telkens méér dan vijftig jongeren in het internaat, in 1999-2000 waren het er nog 44 à 45 en dit jaar liep de groep terug tot 32 à 36. Naar verwachting zullen komend schooljaar ten hoogste 35 tot 40 kinderen in Louisa State verblijven.

Met de sluiting – mede het gevolg van de opkomst van goede internationale scholen in de hele wereld – verdwijnt een van de oudste internaten van Nederland, dat dan nog één gerenommeerd internaat (Eerde) overhoudt. Louisa State werd in 1869 opgericht voor kinderen van ,,minvermogende Vrijmetselaren''. De Orde van Vrijmetselaren bood hen hulp in de vorm van ,,een opvoedingsgesticht'', dat het `Liefdesfonds' als financiële basis had. Dat fonds kreeg in 1841 een schenking van 9.000 gulden van Prins Willem Frederik der Nederlanden, Grootmeester der Orde van Vrijmetselaren. Het internaat dat aanvankelijk Louisa Stichting heette, is vernoemd naar Willem Frederiks vrouw, Prinses Louisa Augusta.

Andries Haanstra (geboren in 1912) herinnert zich dat hij als tienjarige, samen met zijn broer, naar het jongensinternaat van de Louisa Stichting ging nadat hun vader, Vrijmetselaar, plotseling was overleden. Haanstra: ,,Mijn vader was ambtenaar, moeder kreeg een pensioentje. Ze was, uiteindelijk, blij dat haar zoons naar de Louisa Stichting konden. Wij woonden in dat tehuis met jongens van diverse pluimage, uit verschillende milieus, waardoor wij een betere kijk op de wereld kregen.''

Als belangrijkste nadeel zag hij ,,een tekort in warmte-overdracht''. ,,Dat zeg ik ondanks het feit dat directeur Bos een kei was en zijn vrouw een schatje. Bos heeft eens gezegd: `Er gaat niets boven de opvoeding in een gezin, maar we doen er alles aan onze opvoeding op die in het gezin te laten lijken'. En dat maakte hij ook waar.''

In de jubileumkrant van Louisa State ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan in 1994 roepen Alice Kornmann (toen 79) en Corry Strobosch (toen 75) in het begin van de jaren dertig ,,een fantastische tijd'' te hebben gehad in het meisjesinternaat van de Louisa Stichting. De van Curaçao afkomstige Gregorie Nieuw (nu 21), die in zijn thuisland slechte studieresultaten had, belandde in 1992 op het internaat. Hij had veel last van heimwee. En hij moest wennen aan het fietsen naar school, waarbij hij altijd koude handen kreeg. ,,De eerste kerstvakantie ging ik naar Curaçao en toen die vakantie om was wilde ik echt niet terug naar Nederland. Maar ik moest natuurlijk en ik heb in die tijd veel steun gehad aan de assistenten van Louisa State. Ze zijn vader- en moederfiguren voor me. Door de strenge studiebegeleiding ging het ook goed op school.''

Maar L. Ocken (53) omschrijft de twee jaar (1961-1963) die hij in Louisa State doorbracht als ,,verre van prettig''. In zijn tijd was ,,een soort kolonel'' directeur van het internaat, zegt hij. ,,Die strenge man had losse handjes. En elke brief die we naar huis schreven, maakte hij open. Menigeen heeft aan het verblijf een traumaatje overgehouden, vooral kinderen die uit het verre buitenland kwamen en Nederland niet of nauwelijks kenden.''

Van de andere kant, vervolgt Ocken, heeft hij in Louisa State dingen geleerd die hij ,,in de huissituatie nooit had kunnen leren''. Ocken is tegen de sluiting. ,,Die is ook niet nodig. De Stichting Louisa State heeft een vermogen van acht à tien miljoen, en de gebouwen plus de grond zijn dertig tot veertig miljoen waard'', vertelt hij. Maarten Leunk, sinds 1988 directeur van Louisa State, zegt dat de stichting nooit officiële jaarcijfers openbaar maakt. ,,Maar voor een sluitende exploitatie kwamen we dit jaar tien leerlingen tekort. Dat staat gelijk aan 350.000 gulden, want de bijdrage per stateling bedraagt 35 mille per jaar.''

Leunk betreurt de sluiting ,,ten zeerste''. ,,Waarom zou een revitalisatie, zoals bij Philips en Shell, niet haalbaar zijn? Een historie van 132 jaar rechtvaardigt een poging daartoe. Bovendien vertegenwoordigt het internaat een maçonnieke waarde.'' Leunk zegt dat hij, samen met alle medewerkers, in Baarn toch iets moois heeft opgebouwd. ,,Het complex had achterstallig onderhoud. We zorgden ervoor dat alles er goed uitziet. Prima in de verf, schoon. De praktijk leert dat die aanpak een goede uitwerking heeft op de leerlingen.''

Bij de oprit van Louisa State – er woont nog één zoon van een vrijmetselaar – kan technisch medewerker Henk Kroegman dat alleen maar beamen. ,,De sfeer hier is prima. De kinderen komen na de vakantie graag terug. Onze accommodatie is perfect. En kijk eens naar de omgeving'', zegt hij, wijzend naar de geurende bossen.