Een echt vuurgevecht in de Gazastrook

Jaja, knik ik naar mijn collega als deze woeste gebaren maakt en zegt: ,,Wij gaan hier weg, wij gaan hier nu weg.'' Jaja, knik ik nog eens begrijpend, even dit telefoontje afhandelen, weet je wel hoe moeilijk het in Gaza is om een internationale verbinding te krijgen op je mobiele telefoon?

Maar dan verhevigt het vuurgevecht 25 meter verderop zodanig, dat een telefoongesprek onmogelijk wordt en ik net zo goed kan ophangen. En pas dan besef ik wat hier gaande is: een vuurgevecht, 25 meter verderop.

We waren al gewaarschuwd dat bij Rafah, in het zuiden van de Gazastrook, Palestijnse strijders en Israëlische grenstroepen regelmatig slaags raken, ook overdag. En bij aankomst zagen we direct wat men bedoelde: tientallen gebulldozerde Palestijnse huizen en overal kogelgaten en raketinslagen. Maar als zo'n gevecht dan echt uitbreekt, is dat tegelijkertijd compleet onwerkelijk en doodnormaal. Je hebt het ook al zo vaak in films gezien, dat het gewoon niet is voor te stellen dat hier echte kogels worden afgeschoten. Dat daar tussen de betonnen puinhopen Palestijnse jongemannen liggen die proberen een Israëlische leeftijdgenoot in de wachttoren verderop dood te maken, en vice versa. Dat je hier niet behaaglijk achterover kunt leunen in je bioscoopstoel en kunt denken: nou, best aardige special effects.

Dit is echt. Mijn onmiddellijke reactie was ontkenning. Je ziet om je heen dat de omwonenden totaal niet onder de indruk zijn van de rookwolken, keiharde knallen en mitrailleursalvo's, en je denkt: valt mee dus, die mensen willen net als ik niet dood, en als ze niet wegrennen, dreigt er kennelijk geen gevaar. Bovendien liggen we niet in de lijn van de schoten, dus even dit telefoontje afmaken.

Van de andere kant: die Palestijnen om je heen zijn weliswaar volkomen ontspannen, maar hoor je in de Gazastrook niet dagelijks over mensen die een kogel door hun hoofd kregen, toen zij nietsvermoedend door de velden liepen, de was aan het ophangen waren op het dak, of aan het spelen waren met vriendjes op straat? Dit soort overwegingen horen bij de andere mogelijke reactie: vluchtgedrag. ,,Ik dacht: ik wil weg'', vertelde later de collega, ,,weg van hier, weg uit Gaza, weg uit Israël, terug naar het huis van mijn ouders in Bordeaux, en dan onder het bed liggen.''

Voor de kinderen in de buurt was ons gedrag intussen een bron van vreugde. Zo heb ik de neiging tijdens mobiel telefoneren te ijsberen. Naarmate het vuurgevecht voortduurde en steeds gewoner werd, was ik zodoende al bellend bijna het slagveld opgelopen: no mister! Voor mijn geschrokken collega regelden de kinderen een stoel. Daarna verzamelden zij zich om hem heen, en gingen zijn trillende lip nadoen. Na een tijdje zag ook hij er de lol wel van in, en speelde hij enthousiast het nieuwe spelletje mee: een van de aanwezigen riep heel hard `boe!' en dan trok de rest angstige gezichten: ,,O wat eng!''

De man achter wiens huis wij schuilden, heette Ibrahim. Hij zag alles gelaten aan. ,,Maak je geen zorgen'', zei hij nog eens, ,,achter dit huis zijn wij veilig. Als je drie meter die kant oploopt, dan kan de Israëlische wachtpost je zien. En dan ben je dood.'' Sinds het uitbreken van de intifadah woont Ibrahim met zijn negen kinderen in de garage, de rest van het huis is te gevaarlijk. ,,Kijk'', wees hij naar een schaduw in het huis aan de overkant van de straat, ,,dat is mijn buurman. Zijn huis ligt in de baan van het Israëlische schot. Die moet tijdens gevechten steeds beslissen of hij binnen blijft, hopend dat zijn huis niet wordt opgeblazen. Of dat hij naar buiten vlucht, met het risico dat de Israëliërs hem aanzien voor een sluipschutter en het vuur openen.'' Ibrahim werkte als lasser in Israël maar is sinds de intifadah werkloos. Nu vult hij de dag met het identificeren van de schoten en explosies.

Twee uur later zijn we terug in Gaza, en danken we Allah dat ons hotel heel discreet wat whisky heeft staan. Nu is het wachten op het posttraumatisch stresssyndroom, de klap die mensen krijgen wanneer ze na een gevaarlijke situatie weer in veiligheid zijn. Ook daarover heb ik al heel wat films gezien.