Bevingen treffen Skyros: voer voor seismologen

Het Griekse eiland Skyros werd in vijf dagen twee keer geteisterd door flinke aardbevingen. Beide keren bleef het bij materiële schade. Seismologen vliegen elkaar nog in de haren over de hevigheid van de schokken.

De aardbeving van 5.7 op de schaal van Richter die in de nacht van woensdag op donderdag het Griekse eiland Skyros teisterde, blijft het nieuws beheersen. Gistermiddag was er in hetzelfde gebied een nabeving van 5.4, die opnieuw consternatie wekte. Onmiddellijk kwam het legertje seismologen weer in actie, die er een bevestiging van zagen dat die van vorige week de ,,hoofdbeving'' was geweest en dat er ,,geen reden voor paniek'' was – alsof daar ooit wel reden voor is.

De Grieken beginnen hun seismologen langzamerhand goed te kennen. Er zijn er wel een stuk of twaalf, die na elke beving op de televisie hun visie geven op het gebeurde. Afgezien van hun geruststellende missie verschillen ze over veel zaken van mening, wat natuurlijk het recht is van wetenschappers. Veel Grieken doen er echter smalend over, alsof deze mensen hadden moeten zorgen voor hun communis opinio. Feit is dat steeds meer persoonlijke factoren onder hen gaan meespelen, benevens rivaliteiten langs de lijnen van de driehoek Athene-Thessaloniki-Patra, steden waar observatoria zijn.

Zo stelde Athene de grote aardbeving van Skyros op 5.7, terwijl Thessaloniki 6.3 doorgaf. Dit getal komt, zo suggereert Athene hatelijk, kwam kennelijk beter van pas in de kraam van de in Thessaloniki zetelende nestor van de seismologen, Vasilis Papazáchos, die het getal van 6 hanteerde in een prognose die hij enkele maanden geleden publiceerde in het tijdschrift Science. Collega's vallen hem op deze prognose aan en vragen ook waarom hij de autoriteiten daarvan niet eerder in kennis had gesteld.

De vraag in hoeverre aardbevingen zijn te voorspellen beheerst al vele jaren de wetenschappelijke discussies in Griekenland. Lange tijd was het de geoloog Panayótis Varítsos met zijn groep VAN die pretendeerde prognoses te kunnen geven op grond van elektrische schokken vanuit het gesteente. De grote aardbeving van Athene in 1999 heeft hem echter op een zijspoor gezet. Papazáchos, die andere middelen toepast, en zijn zoon worden nu het mikpunt van gelijksoortige kritiek. Een seismoloog uit Patra verbrak zelfs woedend de verbinding met de studio toen hij in een tv-panel met deze zoon werd geconfronteerd.

Terwijl sommige Griekse seismologen de aardbeving (gelukkig eigenlijk een zeebeving) van Skyros in verband brengen met de uitbarsting van de Etna op het Italiaanse eiland Sicilië, zijn de meesten van mening dat zij voortkwam uit de ,,anatolische breuk'', een van de grootste ter wereld, die uit de (Turkse) Zwarte Zeekust via de Zee van Marmara afzwenkt naar de Egeïsche Zee en de Sporaden-eilanden, waartoe Skyros behoort. Het is deze breuk die de grote ramp van twee jaar geleden in West-Turkije heeft veroorzaakt.

Al voor de aardbeving van Skyros was in Thessaloniki een congres georganiseerd van Turkse, Griekse, Italiaanse en Amerikaanse experts (de laatsten allen kenners van de breuk bij San Francisco), dat gisteren begon en waarvoor nu extra grote belangstelling bestaat. De meeste deelnemers verwachten een grote beving van 7 op de schaal van Richter in de Zee van Marmara in Turkije ergens in de komende dertig jaar. De Maurice Ewing, een exploratievaartuig van de Universiteit van Columbia, zal, na ondertekening van een daartoe strekkend verdrag, op 2 augustus beginnen aan het aftasten van de zeebodem in dit hele gebied.

Op Skyros beginnen intussen de lokale bevolking en de toeristen (de meesten zijn gebleven) wat bij te komen van de bevingen. Met name die van vorige week hield opvallend lang aan. Sindsdien moet drinkwater per schip worden aangevoerd omdat de bron die het hele eiland daarvan voorzag in het ongerede is geraakt. Menig huis heeft flinke schade, ook aan het interieur. De Skyrioten hielden altijd van mooie spullen, en talloze fraaie borden die aan de muren hingen zijn gebroken. Zo'n twintig auto's die op een parkeerplaats stonden onder het hooggelegen klooster van de Heilige Jorgos zijn vrijwel total loss vanwege de rotsblokken die erop zijn gevallen. Het klooster zelf liep verreweg de meeste schade op en moest worden ontruimd.

Dit bracht de plaatselijke bisschop afgelopen zondag, waarop de Heilige dank werd gebracht in een grote processie door de smalle straatjes, tot de theorie dat de redding van de Skyrioten is te danken aan de ,,filantropie'' van God en aan de inmenging van de Heilige die niet sliep (zoals de bevolking), maar God verzocht, alle schade te doen neerkomen op het klooster, waar kort tevoren toevallig ook nog een nachtwake was gehouden.