Hollands Dagboek: Sible Schöne

Wiskundige Sible Schöne (48) werkt sinds 1992 bij het Wereld Natuur Fonds als hoofd van het klimaatprogramma. Afgelopen week lobbyde hij in Bonn bij de Klimaatconferentie met succes voor een beter milieu. Met zijn partner Madeleen Helmer heeft hij twee kinderen, Jelmer (11) en Linde (8).

Woensdag 18 juli

Tijdens het ontbijt in het hotel Kaiserhof in Bonn overleg met het internationale Wereld Natuur Fonds-team. Inmiddels een traditie bij dit soort onderhandelingen. Met zo'n 25 collega's uit de Verenigde Staten, Europa, Rusland, Japan, Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië bespreken we de belangrijkste lobbypunten en de kernboodschap voor de media vandaag.

Om half tien volgt afstemming met collega-organisaties in wat schertsend het politburo heet, om elf uur is de dagelijkse persconferentie van de non-gouvernementele organisaties (NGO's), van twee tot drie is er overleg met alle tweehonderd aanwezige NGO's, en na afloop van de vergaderingen vindt iedere nacht de productie plaats van de dagelijkse NGO-krant ECO.

We hebben in de afgelopen jaren een ijzersterk internationaal team opgebouwd. We hebben specialisten op de verschillende onderwerpen. Er is een persgroep, die voortdurend bezig is met de vraag hoe we de complexe materie begrijpelijk kunnen overbrengen, en een groep voor alle praktische zaken. De Britten zorgen voor de humor. Door de vele verschillende nationaliteiten hebben we goede contacten bij vrijwel alle belangrijke partijen. Daardoor weten we vaak goed wat er speelt en kunnen we onze partners in de onderhandelingen zinnig adviseren.

Ik organiseer een gesprek tussen voorzitter Jan Pronk en de internationale NGO's. Wij uiten onze bezorgdheid over het feit dat veel ontwikkelingslanden na de ervaringen in de laatste nacht in Den Haag bang zijn dat ze opnieuw buitengesloten worden in de uiteindelijke onderhandelingen. Pronk ziet dit als bijna persoonlijke kritiek en reageert scherp. Mijn collega's zijn geschokt door zijn weinig diplomatieke gedrag. Ik heb er wel lol in. Ik uit mijn zorgen over de zeer negatieve stemming in de media. Er is meer optimisme nodig om een self-fulfilling prophecy te vermijden.

Elke dag bel ik even naar huis. Mijn zoon vindt het vreselijk dat ik tijdelijk een bekende Nederlander ben.

Donderdag

Mijn Franse collega Marina heeft in een vrachtwagen een wereldbol van ijs met een gewicht van 5 ton meegenomen. De smeltende ijsbol met de tekst `Don't let the Protocol melt away' ziet er fantastisch uit en haalt wereldwijd de televisie.

Met mijn Nederlandse collega's van de natuur- en milieuorganisaties spreek ik de Nederlandse delegatieleider Dick Benschop, die blij is dat in Bonn echt wordt onderhandeld. Na Den Haag heeft Bush de politieke realiteitszin teruggebracht. De Europese Unie streeft naar vroegtijdige overeenstemming met de ontwikkelingslanden over financiële kwesties, zodat er een basis is om gezamenlijk op te trekken op de andere thema's. Een goede aanpak. We hebben hier steeds voor gepleit. Met mijn Russische collega bespreek ik een ECO-artikel over de volstrekt irrationele opstelling van Rusland. De Nederlandse journalisten druppelen één voor één binnen. Ik neem de tijd om hen bij te praten over de kernpunten in de onderhandelingen en de vele technische details in de tekst waarover gesproken wordt. Daarnaast moet ik keer op keer benadrukken dat het Kyoto-protocol nog lang niet dood is en dat alles afhangt van Japan.

Vrijdag

Onze delegatieleidster Jennifer praat ons om half acht bij over het compromis over de bossenproblematiek waar zij met de delegaties van Duitsland en Brazilië aan werkt. Het is duidelijk dat hier het cadeautje aan Japan moet worden gevonden. Daarna vlug naar het conferentiecentrum om, verkleed als ijsberen, een spandoek van 35 meter te onthullen met de tekst `Real leaders don't walk away from global warming'. Opnieuw wereldwijde televisie-aandacht.

's Middags biedt mijn Japanse collega Yurika de Japanse minister Kawaguchi een waaier aan met de tekst `Save the Kyoto Protocol!' De media hebben beelden nodig om de problematiek helder te kunnen uitleggen.

Mijn collega Liam slaagt erin de paragraaf over de voorkeursbehandeling voor duurzame energieprojecten in ontwikkelingslanden, waar hij samen met een aantal landen een jaar aan heeft gewerkt, op de juiste manier in de tekst te krijgen. Dit is nu een voorbeeld van goed lobbywerk. Het probleem is dat de extra CO2-reductie van projecten in ontwikkelingslanden goed moetworden gemeten. Voor kleinschalige projecten betekent dit echter dat de kosten te hoog worden.

Medio vorig jaar hebben we besloten hier echt werk van te maken. Liam en ik hebben Ecofys, een Utrechts adviesbureau waar ik veel mee werk, gevraagd een notitie over dit onderwerp te schrijven en hierover een workshop te organiseren met onderhandelaars en energiespecialisten. Op basis hiervan zijn tekstvoorstellen gemaakt die vervolgens uitvoerig zijn besproken met onze contacten in ontwikkelingslanden, zodat zij de voorstellen konden indienen.

Ik spreek even met een lid van het team van Pronk. Hij bevestigt ons beeld dat de onderhandelingen over bossen en de flexibele mechanismes vrijwel rond zijn, en dat de echte problemen liggen bij de discussie over sancties en de financiële steun aan ontwikkelingslanden.

Zaterdag

Mijn vroegere collega's van Milieudefensie (Friends of the Earth) bouwen vandaag met duizenden mensen een reddingsboot voor het Kyoto Protocol. Vanuit Bonn wordt deze naar het congrescentrum gereden. Het ziet er geweldig uit. Op iedere plank staat een leuze. Naast de meer voorspelbare teksten lees ik onder andere `Everything's free in America' en een tekening van een boom met het bijschrift `Dit is geen gootsteen'. Prima werk.

Vroeg in de nacht presenteert Pronk zijn definitieve voorstel. Een aantal journalisten wordt gek van alle technische details. Ik leg uit hoe je koolstof en CO2 in elkaar omrekent en geef kort een toelichting op een aantal nieuwe paragrafen. Ik weiger ons commentaar te geven. We trekken ons terug in ons kantoor om onze opstelling te bepalen. Japan en Canada krijgen het verwachte cadeautje, maar vrijwel alles waar we als Wereld Natuur Fonds de afgelopen jaren voor gelobbyd hebben, staat erin. Alleen de financiële paragraaf is echt zwak. Dit onderwerp blijft het stiefkindje in de onderhandelingen.

We overleggen kort met Greenpeace en Friends of the Earth om onze reacties af te stemmen. We kiezen dezelfde voor de hand liggende lijn: Japan en Canada krijgen de cadeautjes waar ze om hebben gevraagd. Er is voor deze landen nu geen enkele reden meer om niet akkoord te gaan. Ik geef onze reactie door aan het ANP. De andere kranten spreek ik morgenochtend wel.

Drie collega's beginnen aan een gedetailleerde analyse van de tekst die we de volgende ochtend kunnen uitdelen. Onze number cruncher Kevin, een wetenschapper die gespecialiseerd is in de koolstofcyclus van de biosfeer, berekent wat de getallen in het voorstel van Pronk betekenen voor de doelstellingen van Rusland, Japan en Canada, zodat we precies de omvang van de cadeautjes kennen. Om een uur of twee 's nachts spreek ik even met Benschop. Hij werkt aan een `political declaration', waarin harde financiële toezeggingen staan aan ontwikkelingslanden. Ik zie de Duitse minister Trittin even verderop en bel onze delegatieleider Jennifer, zodat zij even met hem kan bijpraten. Het is voor buitenstaanders, die deze onderhandelingen niet kennen, moeilijk uit te leggen hoe vanzelfsprekend de omgang met ministers is tijdens zo'n conferentie.

Zondag

Tijdens ons werkoverleg lopen we ons gedetailleerde commentaar door en de berekeningen van Kevin. De doelstelling van Japan verandert van 6 procent emissiereductie in 1 procent emissiereductie. Dat is fors, maar omdat de uitstoot in Japan nu al zo'n 10 procent boven het niveau van het basisjaar 1990 ligt, moeten ze wel degelijk fors aan de bak om hun verplichtingen na te komen. Ik ben de halve dag bezig om journalisten onze opstelling uit te leggen. Er is ongelooflijk veel scepsis. Of ze komen er niet uit of het stelt allemaal niets voor, dat zijn in de ogen van de meeste journalisten de twee opties. Vermoedelijk geven ze daarmee aardig de publieke opinie weer.

's Avonds bespreken we onze reactie op de verschillende mogelijke uitkomsten. Onze persmensen maken vier persberichten variërend van zeer positief als het voorstel van Pronk het haalt tot een krachtige veroordeling van Canada en Japan als alle besluiten worden doorgeschoven. Dat zou een overwinning zijn voor Bush en waarschijnlijk het einde van het Kyoto-protocol.

Maandag

Nu is het afwachten. Ik slaap nog twee uur in onze werkruimte op een ijsbeerpak. Maar dan zoemt het aan het eind van de ochtends ineens rond. We hebben gewonnen. Pronk is de ster van de conferentie. Wat mij betreft volkomen terecht. Ik had er niet aan moeten denken dat hij was afgebrand na anderhalf jaar keihard werken. Terwijl iedereen in de zaal geniet en voortdurend applaudiseert, blijft hij zichzelf en noemt dit protocol de eerste grote stap naar een maatschappelijk verantwoorde globalisering. Ik ga het gebouw rond om al zijn medewerkers te feliciteren.

's Avonds vieren we onze overwinning en bewonderen we de baby's uit twee van de internationale huwelijken die de afgelopen jaren tijdens deze onderhandelingen zijn ontstaan. Ik ben trots op ons team en geniet. Het is de kroon op tien jaar werken.

Dinsdag 24 juli

Na een paar uur slaap vroeg op voor een radio-interview. Tijdens een boottocht over de Rijn bespreek ik met Beatrice en een ander lid van de Nederlandse delegatie het probleem dat vliegverkeer nog buiten de afspraken valt. Beatrice is namens de Europese milieubeweging de toehoorder bij de internationale luchtvaartorganisatie ICAO. Nu het Kyoto-protocol er ligt, moet dit punt in de komende drie jaar ook kunnen worden aangepakt.

Om negen uur 's avonds start de NGO-party. Dansen tot midden in de nacht. Pronk is er ook even. We gaan samen op de foto met de Nederlandse delegatie. Ik ga linksbuiten staan, maar dat pikt Pronk niet. Daar hoort hij te staan.

We hebben gewonnen. Jan Pronk is de ster van de conferentie