Verdachte olijfolie Spanje weer voor consumptie vrijgegeven

Met een nieuwe limiet voor de hoeveelheid benzopireen heeft de Spaanse regering de productie en verkoop van `orujo' olijfolie weer vrijgegeven. Begin deze maand werd op last van het ministerie van Volksgezondheid de verkoop gestaakt van de orujo, de goedkoopste kwaliteit, wegens mogelijk schadelijke gevolgen van de consumptie van deze olijfolie.

Orujo wordt gemaakt uit de restproducten als velletjes en pitten die overblijven bij het persen van de olijfolie. De productie ervan, die pas de afgelopen tien jaar op grote schaal werd ontwikkeld, gaat gepaard met hoge temperaturen. Als gevolg hiervan ontstaat het benzopireen, een stof die eveneens voorkomt in geroosterd brood, barbecuevlees en bij het roken van sigaretten en die kankerverwekkend kan zijn. Slechts een beperkt deel van de productie in Spanje, 's werelds grootste olijfolieproducent, bestaat uit de orujo. De lage kwaliteit wordt ondermeer geëxporteerd naar Oost-Europa, maar komt voor zover bekend niet voor in de Nederlandse schappen. Bij Spaanse olijfolieproducenten bestond evenwel de vrees dat de negatieve publiciteit rond de maatregel tevens negatieve effecten zou hebben op de consumptie en export van de hogere kwaliteit olijfolie, een product dat het juist moet hebben van zijn positieve imago bij het voorkomen van hart- en vaatziekten.

De verwarring in Spanje rond de mogelijke schadelijkheid van de lage kwaliteit olijfolie was groot. Daarbij speelde een rol dat het land twintig jaar geleden te maken had met een omvangrijk spijsolieschandaal, waarbij door fraude en gebrekkige controle industriële olie werd gemengd met koolzaadolie. Als gevolg hiervan vond een massale vergiftiging plaats van honderden personen en vielen tientallen doden.

Gebrekkige coördinatie tussen de ministeries van volksgezondheid en landbouw maakte de zaak er niet eenvoudiger op. Daarbij kreeg minister van gezondheid Celia Villalobos de kritiek te verduren dat ze zonder evidente noodzaak de olie uit de handel zou hebben gehaald. Volgens de olijfolieproducten zou de hoeveelheid benzopireen dermate gering zijn dat er geen enkel gevaar voor de gezondheid bestaat.

Ook de Europese Unie sprak van door Spanje veroorzaakte verwarring. Landbouwcommissaris Fischler meende dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor mogelijk schadelijke gevolgen.