Meest geliefd èn meest gehaat

De column van Indro Montanelli in zijn krant Il Giornale had als titel Controcorrente – tegen de stroom in. Het was zijn strijdkreet. Montanelli, schrijft collega-journalist Eugenio Scalfari, ,,is meer dan een halve eeuw lang het belangrijkste, meest omstreden en daarom meest geliefde en meest gehate personage geweest van de Italiaanse journalistiek.''

Gistermiddag is hij overleden, 92 jaar oud. Hij had kort daarvoor zijn laatste commentaar geschreven voor de Corriere della Sera. Ondanks zijn hoge leeftijd was Montanelli, die ook de Italiaanse geschiedenis te boek heeft gesteld, een van de meest gezaghebbende journalisten. Een begaafd stilist. Een karaktervolle solist, een volbloed journalist. Maar bovenal: iemand die zich door niemand de wet liet voorschrijven.

Hij werd in zijn jeugd lid van de fascistische partij en heeft zijn belevenissen als lid van de Italiaanse expeditie in Abyssinië beschreven in een beroemd dagboek. Maar na kritische reportages voor de Messaggero over de Spaanse burgeroorlog, werd hij in 1937 uit de fascistische partij gezet. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij door de fascisten gearresteerd en ter dood veroordeeld, maar hij wist te ontsnappen. Dat verhaal staat in zijn boek General della Rovere, later verfilmd door Rossellini en De Sica.

Als verslaggever voor de Corriere della Sera reisde hij heel de wereld over. Hij was een van de eerste journalisten in Boedapest na het Sovjet-ingrijpen in 1956, en wekte de woede van de machtige Italiaanse communistische partij met zijn analyse dat het Hongaarse verzet niet kwam van een nostalgische bourgeoisie, maar van anti-stalinistische communisten.

In 1974 richtte hij een eigen krant op, Il Giornale. Hier gaf hij zijn beroemde stemadvies om op de christen-democraten te stemmen, ,,desnoods met dichtgeknepen neus''. Met zijn krant nam Montanelli stelling tegen wat hij zag als de radicaal-chic. In 1977 schoten de linkse terroristen van de Rode Brigades hem in zijn knie.

Il Giornale is gaandeweg onder controle gekomen van mediamagnaat Berlusconi, nu premier. Montanelli had daar lange tijd geen problemen mee. Maar toen Berlusconi in 1994 de krant wilde gebruiken voor zijn politieke ambities, stapte Montanelli op. Daarna heeft hij voortdurend gewaarschuwd voor ,,het gevaar Berlusconi''. Woedend was hij toen Berlusconi hem later aanduidde als ,,mijn voormalige werknemer''. Montanelli leefde alleen in dienst van de waarheid, van niets en niemand anders.