Waardig afscheid van onvermoeibare Rostropovitsj

Drie weken lang speelde hij de hoofdrol van het `SLAVA!'-festival in het Amsterdamse Concertgebouw. Hij soleerde en dirigeerde, gaf masterclasses en vloog tussen de bedrijven door nog even op en neer naar Stockholm om voor de Zweedse koningin het Celloconcert van Haydn te spelen. De 74-jarige Mstislav Rostropovitsj lijkt onvermoeibaar, en overal waar hij van zich laat horen wordt het leven een feest.

Alvorens van start te gaan met Prokofjevs oratorium Ivan de Verschrikkelijke, gebaseerd op de muziek voor de gelijknamige film van Sergej Eisenstein op de gezongen tekst van Vladimir Lugovsky in de Michael Lankester-versie uit 1988, sprak de charmante Rostropovitsj zijn publiek in het Nederlands toe: `Gggoedenavend, dames en gheren! Door dese gggrote musiek van Prokofjev ghoop iek de sfeer van die gggoeie oude Roessische tijd te late voele.'

En daar slaagde de maestro zó goed in, dat de geest van Ivan de Verschrikkelijke in al zijn wanhoop en wraakzucht over het podium galoppeerde om `het almachtige koninkrijk van Rusland te dienen', terwijl de zaal veranderde in een barbaarse wereld van deinende oceanen, zwarte dageraden, bloedbaden, Tataarse steppen, kanonnenvuur, moordende Opritsjniki, zieltogende bojaren en brandende steden.

Bijgestaan door het onder zijn vurige leiding buitengewoon geanimeerd spelende Concertgebouworkest, het indringend en fel zingende Praags Philharmonisch Koor, het wonderschoon zingende Nationaal Kinderkoor en de schitterend in hun rollen opgaande solisten, de warmbloedige mezzosopraan Olga Borodina en de heroïsche bariton Sergei Leiferkus, haalde Rostropovitsj alles uit de muziek en de uitvoerenden wat erin zat.

Meesterlijk ook was de verteller Jan Decleir, vooral bekend door zijn rol als Sil de Strandjutter, die met zijn rauwe en woeste `dronkemansstem' het Concertgebouw op zijn grondvesten deed trillen en daarmee een Ivan de Verschrikkelijke neerzette die hartverscheurend was in zijn doodeenzame psychopathologie.

Jammer alleen, dat de technische outillage van het Concertgebouw op hol sloeg, zodat zijn elektronisch versterkte stem begon te galmen en te zoemen, waardoor de tekst minutenlang onverstaanbaar werd. Rostropovitsj schijnt er in de pauze zó kwaad over geworden te zijn, dat hij dreigde de technici persoonlijk te gaan wurgen als het euvel niet werd verholpen.

Jan Willem Loot, de directeur van het Concertgebouworkest, verontschuldigde zich na de pauze voor het debacle en bood namens het Concertgebouw alle toehoorders een drankje na afloop aan. En zo konden de fans van Rostropovitsj na zijn magistrale, met stemmig klokgebeier ingeluide en uitgeluide uitvoering van Prokofjevs Ivan de Verschrikkelijke, nog één keer in het SLAVA!-café het glas heffen op de maestro: Lang leve Rostropovitsj, lang leve Galina, lang leve de Vodka!

Concert: SLAVA!-festival. Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mstislav Rostropovitsj m.m.v. Olga Borodina (mezzo-sopraan), Sergei Leiferkus (bariton, Jan Decleir (verteller), Praags Philharmonisch Koor, Nationaal Kinderkoor. Programma: Prokofjev: oratorium `Ivan de Verschrikkelijke'. Gehoord: 28/6 Concertgebouw Amsterdam.