Waardevermindering

Een bezorgde lezers schrijft dit. Ik ben een gepensioneerde oude dame, nooit getrouwd, geen kinderen en twee ton op de bank. Als ik u goed begrijp, vindt u dat ik dat lekker op moet maken en me niet druk maken over waardevermindering. Ik hoorde iemand op de radio zeggen dat het niet hindert hoe hoog de inflatie oploopt, als je maar minder of niets koopt, dan merk je het niet. Is dat nou zo? Vaak weet je niet meer wie je moet geloven. Ik geloof dat ik me er niet erg druk meer om maak, maar ik heb nog wel één brandende vraag.

Ik bezit een huis zonder hypotheek, en 100.000 gulden in een beleggingsfonds en obligaties. De andere ton staat op een spaarrekening. Ik heb geld nodig voor reparaties aan het huis en belasting. Mijn pensioen is daar niet toereikend voor. Al met al maak ik me geen zorgen, maar ik vind het vervelend als mijn geld wegsmelt, zonder dat ik er iets leuks mee deed. Gewoon omdat het minder waard wordt.

Ik denk dat het een goed idee is wanneer ik met dat spaargeld dollars koop. Nu is de gulden nog redelijk wat waard, maar straks zit ik met euro's. Ik begrijp dat je moet berekenen wat het omwisselen in euro's me straks kost, maar dat is toch niet zoveel?

U roert twee actuele kwesties aan: inflatie en euro-/dollarkoers. Zie de inflatie niet te veel als een vast gegeven, een natuurwet. Het is maar een ruwe schatting van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Die berekent onder meer indexcijfers voor de consumentenprijzen.

Deze CPI meet de gemiddelde prijsveranderingen van goederen en diensten die huishoudens voor hun levensonderhoud kopen. In dit (bijna) standaardpakket zitten volgens een bepaalde verdeelsleutel: voedingsmiddelen, dranken, tabak; kleding, schoeisel; huur, woonlasten; medische verzorging; vervoer, communicatie; ontwikkeling, ontspanning; overige goederen en diensten; consumptiegebonden belastingen en overheidsdiensten. In de loop van de jaren wisselt de weging. Zo actualiseert het CBS het pakket. Het ligt voor de hand dat we naar een eurozone-pakket opschuiven.

Verder leeft niemand volgens de CBS-gemiddelden. Gepensioneerden besteden hun geld anders dan tweeverdieners of gezinnen. Ouderen kunnen volgens de CPI duur uit zijn, maar in de praktijk goedkoper leven doordat hun behoeften afnemen. Wie vrekkig winkelt, koopt bijna iedere dag in een opruiming en lacht om de hogere prijzen. Wie geen auto rijdt, let nooit op de hoge benzineprijzen. Dit betekent overigens niet dat je nooit zal lijden onder de hogere prijzen. Als je inkomen achterblijft bij de prijzen, en dat jarenlang, dan wel.

Inflatie gaat niet van je geld (of rente-inkomen) af, zoals belasting en kosten, maar het vermindert je koopkracht. Wanneer je in een jaar 5 procent rendement maakt op je vermogen, en de inflatie is eveneens 5 procent, dan wil het niet zeggen dat je aan het eind van het jaar geen vooruitgang hebt geboekt. Je vermogen is echt wel met 5 procent gestegen, maar de koopkracht waarschijnlijk niet.

Daarbij ontvangen veel mensen min of meer een compensatie voor oplopende prijzen. De lonen stijgen, de AOW gaat wat omhoog, veel pensioenuitkeringen zijn gekoppeld en zelfs de spaarrente kruipt omhoog. Het is een gecompliceerd probleem.

Dan uw plan om guldens om te wisselen in dollars, wegens die dreigend dalende euro. De omwisselverhouding tussen gulden en euro ligt al jaren vast. Net als die van andere eurozonemunten met de euro. Voor circa 2,20 gulden krijgt u straks 1 euro. De omwisseling kost u niets. De AOW en uw pensioen ontvangt u straks vanzelf in euro's.

De verhouding tussen de euro en niet-euro munten verandert wel steeds (een beetje), zoals die met de dollar. Dat was met de gulden altijd al het geval (ups en downs), maar u heeft er in het verleden nooit over gepiekerd om uw guldens om te wisselen voor dollars, toen die alsmaar steeg. Het ligt theoretisch anders wanneer uw inkomen bestaat uit guldens (of euro's) en u iedere dag voor alles boodschappen doet in Amerika, in dollars.

Stel dat u nu dollars koopt en de dollarkoers gaat dalen tegen de euro, wat niet onwaarschijnlijk is. Wisselt u dan weer terug? Dan bent u aan het speculeren, wat met het behoud van uw koopkracht niets te maken heeft. Laat het maar gewoon op u afkomen. U staat niet alleen, in deze.

Adriaan Hiele beantwoordt vragen van lezers op www.nrc.nl./geld.