Rugby is oorlog

Exact dertig jaar geleden arriveerde het Zuid-Afrikaanse rugbyteam, de zogeheten `Springboks', in Australië voor een tour van zes weken. Het werd een sportevenement, dat hoogst controversieel was en veel discussies losmaakte. Overal in het land voerden demonstranten actie tegen de aanwezigheid van het team uit het land van apartheid. Dat die demonstraties indruk maakten bleek in Queensland, toen de autoriteiten zich gedwongen zagen de noodtoestand af te kondigen.

Het is enigszins te vergelijken met de acties die in 1978 en 1980 werden gevoerd tegen de deelname van de Nederlandse voetballers aan het wereldkampioenschap in Argentinië en het mini-WK in Uruguay. Want de vraag was in beide gevallen of sport en politiek wel of geen invloed op elkaar mochten uitoefenen. Met enerzijds de stelling dat de topsporter gewoon zijn werk doet en op sportief gebied de krachten meet met iemand die toevallig een dictatoriaal land vertegenwoordigt. En anderzijds luidt het verweer dat dit soort wedstrijden juist een legitimatie en erkenning zijn voor ondemocratische systemen.

Daarbij heeft rugby vaker een grote rol gespeeld: in 1976 veroorzaakte een Nieuw-Zeelands rugbyteam een grote rel door in Zuid-Afrika een tournee te maken. De Afrikaanse landen reageerden woedend en eisten van het IOC dat Nieuw-Zeeland niet mocht meedoen aan de Olympische Spelen dat jaar in Montreal. `Indien het IOC deze menselijke roep negeert', schreven die Afrikaanse landen, `zullen de Nationale Olympische Comités zich het recht voorbehouden hun deelneming aan de Spelen opnieuw te bezien'.

De eis werd niet ingewilligd, omdat het IOC geen invloed uit kon oefenen op nationale sportbonden. Tevens was rugby geen olympische sport en daarom waren sancties onmogelijk. Waarmee de basis werd gelegd voor de eerste grootschalige politieke boycot van de Spelen. Al voor aanvang trok Tanzania zich terug. Tijdens de openingsceremonie besloten 23 van de 29 Afrikaanse landen eveneens huiswaarts te keren. Een harde klap, omdat de Spelen na het drama van 1972 met de dood van Israëlische sporters wederom een politiek strijdtoneel werd. Maar ook sportief was het een aderlating.

De acties van 1971 in Australië maakten het land volwassen op het gebied van sport en politiek. Zo speelde Tony Abrahams in 1969 nog met het nationale rugbyteam in Zuid-Afrika, maar was hij in 1971 één van de zeven internationals die zich tegen de gewraakte tour keerde. Zoals wij in 1978 iets meer begrepen van voetbal en politiek, gebeurde dat in Australië dus ook.

Het Australische on-line radioprogramma `The Sports Factor' kijkt komende maandag terug op de toer van 1971 met enkele betrokkenen, waaronder Tony Abrahams. Het is te beluisteren op www.abc.net.au/rn.

jurryt@xs4all.nl