Poetins greep op Gazprom verstevigd

Het Kremlin heeft gisteren zijn greep op aardgasgigant Gazprom verstevigd. In de nieuwe raad van bestuur die gisteren werd gekozen, domineren regeringskandidaten.

Na de verkiezingen die de aandeelhouders gisteren hielden, worden zes van de elf zetels ingenomen door regeringskandidaten. Grootaandeelhouder Ruhrgas kreeg één zetel en ook Boris Fjodorov keerde terug namens de kleine aandeelhouders. Deze oud-minister voor Belastingen werkte de oude Gazprom-top vorig jaar met zijn kritiek zo op hun zenuwen, dat ze hem via juridische manoeuvres zijn zetel trachtte te ontnemen. Het oude management van Gazprom rest nog slechts drie zetels.

Gazprom bezit een kwart van 's werelds gasreserve en is goed voor een vijfde van de belastingopbrengst en acht procent van Ruslands bruto nationaal product. Het bedrijf werd begin jaren negentig geprivatiseerd door Viktor Tsjernomyrdin, die het bedrijf tussen 1992 en 1998 als premier tegen de concurrentie beschermde. Zo kon Gazprom uitgroeien tot een staat binnen een staat die soms hand- en spandiensten aan het Kremlin verleende, maar souverein werd bestuurd door een hechte clan gasmanagers uit de Sovjettijd onder leiding van Rem Vjachirev.

De laatste jaren zwol de kritiek aan op het financiële wanbeheer en de kennelijke pogingen activa weg te sluizen naar bedrijven van familieleden van het management. Zo heeft het bedrijf Stroitransgaz, een constructiemaatschappij voor pijpleidingen, een miljard dollar aan orders van Gazprom. Grootaandeelhouders zijn twee zonen van Tsjernomyrdin, een dochter van Vjachirev en een manager van Gazprom. Itera, een bedrijf dat sinds 1992 staat ingeschreven in Jacksonville, Florida, werd vanuit het niets het zevende gasbedrijf ter wereld. En dat terwijl Gazprom onverklaarbaar slinkt – in 1991 produceerde het nog 640 miljard kubieke meter, nu is dat 520 miljard.

Met het aantreden van Poetin als president liet de staat zijn aandeel in Gazprom niet langer beheren door Vjachirev. Vanaf dat moment kon een coalitie van de staat en minderheidsaandeelhouders in de raad van bestuur voorkomen dat het bedrijf verder leeglekte.

Afgelopen maand maakte Vjachirev plaats voor Aleksej Miller, een Poetin-loyalist. De aandelen Gazprom zijn sindsdien vijftig procent in waarde gestegen. De overheid heeft nu meer dan 37 procent van de aandelen in het bedrijf.

Miller heeft twee weken geleden bekend gemaakt dat Gazprom, dat in het buitenland desperaat hengelt naar investeringen om de Russische gas- infrastructuur op te vijzelen, een lening van 200 miljoen dollar garandeerde aan eerdergenoemd `familiebedrijf' Stroitransgas. Miller zal binnenkort ook een rapport openbaar maken over de banden tussen Gazprom en Itera. Hij schatte de gasreserves van zijn bedrijf onlangs in op 41 miljard dollar.