KORRELS

Met genoegen las ik het artikel `Clusterende korrels' van Dap Hartmann (W&O, 16 juni). Het gedachten-experiment van Maxwell heeft wel degelijk aanleiding gegeven tot discussie. Volgens critici zou het duiveltje energie nodig hebben om zijn denk- en waarnemingsvermogen gaande te houden en bovendien om het deurtje steeds open en dicht te doen. Er zou dus energie aan het systeem worden toegevoegd die voldoende is om de tweede hoofdwet van de thermodynamica toch op te laten gaan.

Dat er aan de opstelling van Ko van der Weele energie wordt toegevoegd, zal wel nooit een punt van discussie zijn; immers de cilinder moet in voortdurende beweging worden gehouden. Achteraf gezien (dat is altijd makkelijk) is het evident dat `generaties natuurkundeleraren' een opstelling zoals die van Van der Weele niet zomaar konden gebruiken om de kinetische gastheorie te demonstreren. De ontsteltenis van deze leraren leert ons dan ook nog meer dan uit het onderzoek van Van der Weele naar voren komt, namelijk dat men (in alle wetenschappen) zeer voorzichtig moet zijn met het gebruik van modellen.