`Ik blijf Han V.'

Han Vermeulen (56) verwierf faam op de beurs, maar werd pas echt bekend als verdachte in Operatie Clickfonds. Vorige week verklaarde de rechtbank justitie grotendeels niet-ontvankelijk in zijn zaak. Vermeulen: `De rekening komt eraan.'

Han Vermeulen is niet boos. Han Vermeulen is woedend.

Het is het weekend na de uitspraak in de beursfraudezaak. In zijn appartement in Amsterdam-Zuid wordt een grote fles champagne bezorgd. Op de salontafel liggen alle kranten. Cynisch: ,,Prachtig hè, hoe jullie journalisten nu allemaal schrijven dat het onaanvaardbaar is dat het OM mensen zó heeft beschadigd. Was in oktober 1997 ook wat terughoudender geweest, denk ik dan.''

24 Oktober 1997, om zeven over half vier, zegt hij, is het moment dat zijn leven veranderde: ,,Het ene moment stond ik nog op de beurs, een half uur later zat ik met m'n veters uit m'n schoenen in een politiecel. Toen begon het. Ben ik geruïneerd door een OM dat van toeten noch blazen wist. Ik stond met een balkje over m'n ogen in de kranten, zou wekelijks in Yab Yum zitten, criminele connecties hebben. Het enige dat ze overeind hielden, was medeplichtigheid bij belastingontduiking. Weet je nog wat ze eerst zeiden? Misbruik van voorwetenschap, witwassen, betrokkenheid bij handel in verdovende middelen en god-weet-wat-nog meer. Niemand van jullie weet hoe stigmatiserend dat is. Ik ben voor altijd Han V.''

Han Vermeulen is niet woedend. Han Vermeulen is razend.

De Amsterdamse rechtbank oordeelde vorige week dat justitie het onderzoek naar hem en zijn voormalige bedrijf, het effectenhuis Leemhuis en Van Loon, zeer onzorgvuldig had verricht. Het OM werd voor het ene feit dat er nog van de beursfraudezaak was overgebleven, het instandhouden van een coderekeningensysteem met de bedoeling cliënten de fiscus te laten ontduiken, niet ontvankelijk verklaard. De enige veroordeling betrof een loonbelastingaffaire van het bedrijf. Vermeulen kreeg daarvoor, net als zijn drie mededirecteuren, een boete van 25.000 gulden.

Van tevoren had hij gezegd: ,,Ik wil geen triomfverhaal. Maar ik blijf wèl herhalen dat ik het niet begrijp. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat één officier van justitie zó wild om zich heen kan slaan?''

Drie weken geleden eiste diezelfde officier, Henk de Graaff, nog tweeëneenhalf jaar cel en een half miljoen gulden boete tegen hem. ,,Sjeezus, wat was ik daar ziek van. Mijn vriendin zei 's avonds: Han, er is toch niet iets wèl van waar? Ik ging door de grond.'' Toen hij haar voor het eerst ontmoette, vertelt hij, stelde hij haar al snel de vraag: Je weet toch wel dat ik Han V. ben? ,,Haar ouders zochten op internet meteen al die artikelen op. Zeiden tegen hun dochter: meid, weet je wel wat je doet? Voordat de rechtszaak begon heb ik haar familie en aanhang hier voor de lunch bij me uitgenodigd. Heb ze gezegd: dit en dit gaat er gebeuren. Ik kom weer in de krant, maar het is allemaal niet waar. Ik was een aanvaller, maar nu moet ik me continu verdedigen.''

Han Vermeulen is niet razend. Han Vermeulen is witheet.

Hij vraagt zich af of zijn woede ooit weg zal zijn. Verhaalt over zijn zeven weken in de gevangenis. Dat hem na drie weken was toegezegd dat hij het afstuderen van zijn enige dochter in Wolverhampton mocht bijwonen. ,,Maar toen het puntje bij paaltje kwam, zwaaide De Graaff ineens met een papiertje waaruit mijn betrokkenheid met drugsbaron `de Hakkelaar' zou blijken. Bullshit natuurlijk. Daarna ook nooit meer iets van gehoord. Maar ik moest van de rechtbank wel vast blijven zitten. Heb gehuild als een kind. Urenlang.''

Hij vertelt over zijn ondervragers: ,,Twee professionals. Ze hadden ze van een drugszaak gehaald om mij onder handen te nemen. Die mannen kenden alle trucjes en ik ben er met beide benen in gelopen. Ze hebben me perfect behandeld, geen kwaad woord daarover. Ze belden zelfs de uitslagen van voetbalclub De Beursbengels door, waarvan ik voorzitter ben. Ik heb me laten inpakken, ik dacht: ik praat met twee vrienden.''

Medeverdachten verwijten Vermeulen dat hij tijdens zijn detentie te veel heeft gepraat. Dat hij maar over anderen vertelde, om zelf snel uit de cel te komen. ,,Ik had over sommige mensen m'n bek moeten houden. Maar ik was erg emotioneel, dacht nog maar aan één ding: hoe ben ik hier zo snel mogelijk weg. Toch heb ik zelf nooit personen genoemd, zij legden mij namen en zaken voor waarvan ik dacht dat ze er veel meer over wisten. Bovendien heb ik die eerste dagen, anders dan andere verdachten, nooit goed met een advocaat kunnen overleggen. Toen heb ik te veel gekletst. Dat was niet goed.''

Wie was Han Vermeulen vóór 24 oktober 1997, om zeven over half vier? Een eenvoudige Amsterdamse jongen die zich opwerkte tot een van de bekendste handelaren van Beursplein 5. Met een neus voor de markt, humor en bravoure. Maar vooral een exponent van de beurswereld zoals die toen was: ,,We hadden wel regels, maar die bepaalden we zelf.'' Het was een wereld die voor buitenstaanders gesloten bleef, een wereld waar je de grenzen kon opzoeken en als je die eens overschreed, ach, dan regelde je dat met elkaar.

Vermeulen was lid van het beursbestuur, handelaar van het jaar in 1989, zat in vele commissies, kende iedereen en iedereen kende hem. Hij hield van risico's, was goed voor zijn mensen als het crescendo ging; schreeuwde ,,de gevels uit de Herengracht'' als iemand een fout maakte. Han Vermeulen werkte hard, verprutste daardoor zijn huwelijk (,,honderd procent mijn schuld''), maar maakte als directeur de zakenbank Van Meer James Capel (VMJC) tot een belangrijke speler op het Damrak.

Maar aan Han Vermeulen zat destijds óók een smetje. In 1993 werd hij veroordeeld door de Commissie van Orde van de Beurs omdat hij de interne regels van VMJC zou hebben geschonden, bijvoorbeeld door het gebruik van tussenrekeningen waardoor verliezen niet zichtbaar werden. Hij geeft toe dat er over sommige zaken ,,hier en daar discussie mogelijk was''. Maar de werkelijke reden voor zijn veroordeling, zegt Vermeulen, ligt veel dieper: ,,Het was de tijd dat er op de beurs een strijd was tussen enerzijds de grootbanken en anderzijds hoeklieden en commissionairs. De banken zagen met lede ogen hoe VMJC transacties deed die zij hadden willen doen. Ze hebben me eerst proberen weg te kopen, maar toen ik daar niet op inging, zijn er andere dingen gebeurd. In de Commissie van Orde zaten mensen van de grootbanken die mijn problemen bij VMJC hebben gebruikt om mij te besmetten. Er is één zitting geweest en de niet-bancaire leden vertelden mij dat het met een sisser zou aflopen. Maar als donderslag bij heldere hemel kwam er toen een veroordeling.''

Die was toch niet onterecht? De praktijk bij VMJC was niet zoals het hoorde.

,,Ik heb dingen gedaan die je in de tijdgeest moet zien. Nu zou je dat niet meer doen, toen waren er goede verklaringen voor. Die zijn ook uitgebreid gegeven. Maar de grootbanken hebben mij bewust beschadigd. Ze hebben het smoesje dat er steviger, internationalere regelgeving moest komen, gebruikt om commissionairs en mij aan te pakken. Later is een van die mensen, oud-Pierson-topman Loudon, voorzitter van de Stichting Toezicht Effectenverkeer geworden. Eén van zijn eerste daden was om te vragen of mijn verklaring van niet bezwaar, die ik na die affaire gewoon weer had gekregen, kon worden ingetrokken. En toen Clickfonds eenmaal losbarstte, deed men niets om mij en mijn bedrijf uit de problemen te halen.''

Vermeulen vertrok bij VMJC en werd medeaandeelhouder van Leemhuis en Van Loon. Daar kwam hij in conflict met collega-directeur Ad van der R. De zaak leek met een sisser af te lopen omdat Van der R. door Vermeulen zou worden uitgekocht. Maar intussen had er achter de schermen een curieuze ontwikkeling plaats. Arnold Heertje, adviseur van Leemhuis en Van Loon en vriend van Vermeulen, vertelde aan justitie belastende informatie over Vermeulens collega. Het waren slechts ,,indrukken'' die justitie beter had moeten uitzoeken, getuigde Heertje onlangs in de rechtszaal. Maar het OM pakte niet alleen Van der R., maar heel Leemhuis en Van Loon aan. De directie verdween in de cel, het bedrijf verdween van de kaart. ,,Te bizar voor woorden'', zegt Vermeulen nu. ,,Ze hebben, zonder enig serieus onderzoek, een bloeiend bedrijf vernietigd.''

Kunt u zich voorstellen dat Van der R. zegt: Vermeulen en Heertje hebben geprobeerd mij erin te luizen?

,,Onzin. Ik zweer op de gezondheid van mijn dochter dat ik helemaal niet wist dat Heertje met justitie had gesproken. Wat ik wel weet is dat Heertje zich, net als ik, grote zorgen maakte over Ad. Die deed dingen die echt niet door de beugel konden. Dat was juist de reden om hem uit te kopen.''

Daar heeft u het toch met Heertje over gehad?

,,Zeer oppervlakkig en sporadisch. Heertje was adviseur van het bedrijf en zag gewoon zélf dingen. Maar dat ik hem zou hebben aangezet naar justitie te lopen is onjuist. Ik heb pas in de gevangenis van Heertjes actie gehoord. Daar was ik toen niet zo blij mee, want het heeft grote gevolgen gehad voor heel Leemhuis en Van Loon. Maar ik heb dat met hem uitgepraat en voor mij is het: zand erover.''

Van der R. gelooft er niets van. Hij wil nooit meer met u in één ruimte verkeren, was daarom zelfs niet bij het proces.

,,Hij doet z'n best maar. Ik zeg tegen Ad: wees een kerel en treed mij met open vizier tegemoet in plaats van roddels achter mijn rug om te verspreiden. Maar dat durft hij niet. Want hij weet wat ik weet. Meer zeg ik er niet over.''

Dat is geen lekkere sfeer voor die schadeclaim die u als Leemhuis en Van Loon-directie in voorbereiding heeft.

,,Dat staat los van elkaar. Die claim, die komt er. We hebben zwaar verlies geleden omdat we het bedrijf tegen een veel te lage prijs hebben moeten verkopen. Maar er is een geluk bij een ongeluk. Het bedrijf zou overgenomen worden, dus we hebben, vlak vóór de beursfraude, de waarde door de beste accountants en advocaten laten bepalen. Staat keurig op papier. Zit een verschilletje in van 25 miljoen. Dan heb je nog de inkomstenderving. Tot en met 23 oktober 1997 hadden we ruim acht miljoen netto winst gemaakt. In één klap naar de Filistijnen door meneer De Graaff. Alleen maar omdat er een voorbeeld moest worden gesteld. Maar de rekening komt eraan, maak je geen zorgen.''

Wat niet wegneemt dat die gesloten beurscultuur en zelfregulering niet meer van deze tijd was.

Hij schiet uit: ,,Hou toch op. Dat schrijf je ook steeds in de krant. Dat Clickfonds de integriteit op de agenda heeft gezet. Nou, dat was anders ook wel gebeurd, hoor. Alleen geleidelijker. En beter. Ook ik zag in dat het te soepel toe ging. Ik had godverdomme op 23 oktober nog een vergadering over scherpere regelgeving. Maar deze actie, met zóveel schade, is toch absurd. Imbecielen.''

Is Han Vermeulen integerder geworden door Clickfonds?

,,Nee. Ik was integer. En ik ben het.''

Uit uw verhoren blijkt dat u wel degelijk wist dat er via coderekeningen zwart geld naar Zwitserland ging.

,,Luister: we hadden nog maar zes coderekeningen over, die we bovendien aan het afbouwen waren. Verder had ik noch het recht, noch de plicht cliënten te corrigeren.''

Laat ik het anders vragen: zou u nu zulke klanten weigeren?

,,Ik ben dienstverlener. De klanten hebben een eigen verantwoordelijkheid. Ik heb nooit voor anderen geld naar het buitenland gebracht. Iedereen had z'n geld al over de grens. Wilt u even in de Gouden Gids van Luxemburg of Zürich naar de filialen van ABN Amro en ING kijken? Veertig miljard Nederlandse guldens bevinden zich in het buitenland, meneer. Pak het aan! Prima! Maar vernietig niet zomaar een goedlopend bedrijf.''

Maar het gaat ook om de moraal. Waarom had u zelf, als vermogend effectenman, een zwarte rekening in Zwitserland?

,,Ik heb hem meteen afgeschaft. Boete betaald. Klaar.''

Ja, ná Clickfonds. Waarom had u hem überhaupt?

,,Dat stamde uit de jaren tachtig. Maar oké, oké: het was verkeerd. Ik had er eerder mee moeten kappen. Maar ik word er doodziek van dat ik nu steeds maar onder het vergrootglas wordt gelegd voor zaken die in duizenden gevallen stilletjes worden afgedaan. En waarom? Omdat ze het in hun hoofd hebben gehaald mij in verband te brengen met witwassen en voorkennis. Terwijl die zaken geeneens zijn vóórgebracht.''

In 1998 zei Han Vermeulen tegen zichzelf: Met dat Clickfonds kan ik niet langer omgaan. ,,Ik moest weer wat gaan doen. In financieel Amsterdam kon ik het wel vergeten, dus zocht ik het maar over de grens.'' Hij vertelt enthousiast over zijn nieuwe bedrijf in Genève, een vermogensbeheerder voor Zwitserse en Franse klanten: ,,Wist jij dat er alleen al in Genève en omgeving bijna 3.000 miljard Zwitserse franken aan belegd vermogen is?'' Beurstermen vliegen over tafel. Hij is bezig met het opzetten van een beleggingsfonds. Is een demoportefeuille begonnen. Buhrmann kwam binnen in de chart. Bleef op 30 steken. Had hij voorzien. Net als KPN. Het eerste pensioenfonds heeft al belangstelling getoond voor zijn fonds. ,,Jongen, het is 't enige wat ik kan: met m'n kop voor een scherm zitten.''

't Is natuurlijk wel een gedoe, zegt hij, iedere week op en neer. Nog een geluk dat Easyjet op Genève vliegt. Scheelt toch weer. ,,Want financieel is het een stuk minder geworden.'' Hij schetst zijn leven, drieëneenhalf jaar na 24 oktober 1997, om zeven over half vier: ,,M'n hypotheek werd opgezegd. Ik kan nog steeds geen investering doen. En heb jij het wel eens meegemaakt dat, als je Café Luxembourg binnenkomt, een grappenmaker schreeuwt: `Als we daar Han V. niet hebben?' En dat zo'n hele zaak je staat aan te gapen?''

Na zijn gevangenisperiode wilde hij weg uit Nederland. Maar zijn psycholoog zei: Han, jij blijft hier. Jij gaat je overal laten zien waar je vroeger ook kwam. ,,Dat heb ik gedaan. Het heeft me m'n eigenwaarde teruggegeven. Nu rammen ze me op m'n schouders als ik door de Beethovenstraat loop. Ook uit de financiële wereld, ja. Maar dan denk ik weer even aan de post die ik in de gevangenis kreeg. Van de 109 brieven, was er één van iemand van de beurs.'' Deze week ontvluchtte hij Nederland toch maar even. Zat in zijn huisje aan de Algarve. De woede blijft, vertelt hij telefonisch. Maar de humor en bravoure ook: ,,Zeg maar tegen het OM dat ik op een duistere plek in Portugal zit. Tussen bergen met zwart geld.'' Zijn lach galmt door de telefoon.

DOSSIER: www.nrc.nl