Hollands Dagboek: Arend Hilhorst

Arend Hilhorst (48) is sinds een half jaar PvdA-wethouder in Den Haag. Hij worstelde deze week met de gemeentelijke begroting, de sloop van de Zwarte Madonna en de nieuwbouw door Richard Meier.Hij is getrouwd.

Woensdag 20 juni

In een ouderwetse campagnestemming word ik wakker. De ontbijtkrant besteedt aandacht aan het Haagse plan voor het Wijnhavenkwartier dat we gisteren hebben gepresenteerd. Richard Meier heeft acht verschillende torens getekend, met vijfhonderd woningen, twee ministeries, een hotel, fitness, winkels, foodcourt, een muziekzaal, voorzieningen, en op de daken op vier hoog een skate- en tennisbaan, zwembad, tuinen en zo meer. In totaal zo'n 220.000 vierkante meter bouwvolume midden in Den Haag. De huidige gebouwen van Binnenlandse Zaken en van Justitie en het uit 1987 stammende woongebouw van Carel Weeber, de Zwarte Madonna, zullen daarvoor plaats moeten maken. `Ambitieuze hoogbouw' en `Manhattan aan de Turfmarkt', oordelen diverse media.

's Middags komen Ruud Berg en Herman Neeft van het ontwikkelingsbedrijf mij uitleg geven over de financiële kant van het project. Afgezien van de uitkomst – vooralsnog een tekort van zestig miljoen gulden – zijn de veronderstellingen en kostenverdeling strikt vertrouwelijk. Dat is op zichzelf al storend. De raadsleden mogen de stukken inzien, de buitenwereld niet. Volgens mij heeft openbaarheid alleen maar voordelen. Hoe moet ik de uitkomst toelichten als ik de gegevens niet mag prijsgeven? Je zaait (onbedoeld) geheimzinnigheid en oogst zichtbaar achterdocht.

Aan het eind van de middag staat plotseling Rijk Rietveld, onze liaison met Richard Meier, in de deur. Goedgehumeurd als altijd, in één dag op en neer uit New York, geeft hij mij een lift in zijn huurauto naar het terras op het Buitenhof waar enkele collega-wethouders en medewerkers praten over de voorbereiding van de gemeentebegroting 2002.

Het college van B en W heeft net twee dagen van besprekingen achter de rug, maar we zijn bar weinig opgeschoten. Nadat alle miljoenenclaims uitgebreid waren toegelicht kwamen we gaandeweg tot de ontdekking dat er geen cent te verdelen viel. De collega's op het zonnige terras slaan mijn aankomst in de BMW-cabrio van Rietveld met verwondering gade.

Donderdag

Naar Wateringen voor overleg over de verplaatsing van de sportvelden van `Klein Maar Dapper'. Die verplaatsing is nodig voor de voortgang van de bouw in de VINEX-wijk Wateringse Veld. De afspraken dateren van jaren geleden, maar de kosten zijn gestegen en het schiet niet op met de verhuizing. De Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld kan driekwart van de ontbrekende 1,1 miljoen gulden dekken. De gemeente Wateringen komt ook over de brug en binnen drie kwartier sta ik weer buiten met het gevoel 750.000 gulden lichter te zijn.

Om 19.30 uur begint de raadsvergadering en mijn enige punt opent de agenda: Bestemmingsplan Beatrixkwartier, achtste herziening. Het begon al voor mijn aantreden en toch heb ik dit onderwerp de afgelopen maanden al zo'n zes keer in commissies en raad besproken. Het valt niet mee de goede toon te vinden. Bewoners zijn bevreesd voor de gevolgen van de grootschalige kantoorontwikkeling in hun buurt. Met de kantoorbestemming als zodanig zegt men vrede te hebben. Maar de veranderende plannen, de hoogte van een van de gebouwen en de verkeersafwikkeling in het gebied baren zorgen. De gemeente is op alle bezwaren uitputtend ingegaan. Maar veronderstellingen worden betwist, door de overdrijving dreigt reële kritiek soms onder te sneeuwen. Het lukt mij vanavond niet goed om de inhoudelijke voors en tegens over het voetlicht te krijgen. Een grote meerderheid van de raad neemt er genoegen mee.

Vrijdag

Om 9 uur vergadert het college over het drugsbeleid. Ongelooflijk hoeveel energie gaat zitten in de drieduizend harddrugsverslaafden die Den Haag sinds jaar en dag kent. Politie en GGD zijn aanwezig en wethouder Klijnsma loopt de huidige inspanningen langs en de nog ontbrekende schakels. Als je dat allemaal hoort zou ik niet weten wat we onder de gegeven omstandigheden nog meer kunnen verzinnen.

De middag is uitgetrokken voor een eerder uitgesteld bezoek aan een aantal projecten in Amsterdam en Amstelveen. Gaande de middag is de stilte uit Den Haag toch enigszins onheilspellend. Vandaag zouden de betrokken bewindslieden hun fiat moeten geven aan de overeenkomst die we met de Rijksgebouwendienst hebben gesloten over het Wijnhavenkwartier en in het bijzonder de financiële consequenties voor het rijk. Om een uur of vijf toch maar even bellen. Men is er voor 75 procent uit, luidt de eerste schatting. Een half uur later zou de oplossing al voor 99 procent zeker zijn. Aanstaande dinsdag overleg ik met de secretarissen-generaal van de betrokken departementen. Dan krijg ik uitsluitsel. Geen paniek dus.

Zaterdag

's Avonds gaan we naar de viering van het vijfde lustrum van architectenbureau PRO van Hans van Beek. Het staat op een van de mooiste plekken van Den Haag in de toch al fraaie Archipelbuurt. Huis, tuin en keuken laten niets te wensen over. Alle gasten hebben traditiegetrouw iets meegebracht. We gaan vroeg naar huis. De afgelopen week laat zich voelen en de komende werpt zijn schaduw al vooruit.

Zondag

Zoals elke zondag in die bijna zes maanden dat ik nu wethouder ben gaat twee derde van de dag zitten in de stukken voor de komende week. Ik dacht vroeger dat mensen die dit soort dingen zeiden schromelijk overdreven, de minister-president wellicht uitgezonderd. Gaande de maanden begin ik door de bomen wat beter het bos te zien. Niet alles is meer nieuw. In de vele jaren dat ik voor Wim Kok werkte bleef ik toch een kleine zelfstandige die aan het eind van de dag ook nog de administratie moest afwerken of de onafgemaakte klus meezeulde naar de volgende dag. Nu kan elk onderwerp wel ergens of bij iemand worden gedeponeerd. Of het moet gewoon af. Tijdgebrek en tijdsdruk doen wonderen.

Maandag

Ik wil nog een paar dingen uitgezocht zien voor het debat met de commissie woensdag en donderdag. Waar en in welk tempo precies komen de sociale woningen tot stand die het verlies aan woningen van de Zwarte Madonna goed moeten maken? De opsomming in de stukken vindt onze PvdA-woordvoerder Jan Schuller, nog te vrijblijvend. Het gaat ook om bouwplannen die nog geen definitieve contouren hebben gekregen. Maar ik kan me de vrees voorstellen, zeker gezien de bouwkostenstijging, dat we de toezeggingen niet waar zouden kunnen maken. `Daar zijn wij toch zelf bij', hoor ik mijn vroegere baas zeggen. Toch wil ik graag duidelijke beloftes doen.

's Middags vergadert de PvdA-fractie. Het valt mij mee. Jan Schuller geeft een gedegen en evenwichtige aftrap. Hij heeft er duidelijk goed over nagedacht en zijn lijn bepaald. Ik vind hem een toonbeeld van verantwoordelijkheidsbesef. De protesten en bezwaren zijn hem niet ontgaan, integendeel. Maar hij houdt het hoofd bewonderenswaardig koel. De fractie is in overgrote meerderheid van mening dat we niet alleen moeten staan voor onze zaak, maar dat de zaak het wáárd is om voor te staan. Dus geen defensieve aanpak. Alleen Henk Kool vindt het verstandiger ons niet vast te leggen vóór de afdelingsvergadering van aanstaande maandag.

Aan het eind van de middag bel ik Jo Coenen, de rijksbouwmeester. Hij komt net uit Berlijn en heeft nog niets meegekregen van alle publiciteit. We gaan onmiddellijk na de besluitvorming van 5 juli de plannen gezamenlijk met Richard Meier uitwerken. Meier bel ik ook want die komt morgen naar Den Haag.

Dinsdag

De B en W-vergadering duurt de hele ochtend. Ik wandel naar de bijeenkomst van de ambtelijke leiding van Justitie, Binnenlandse Zaken en Rijksgebouwendienst. Een zaal vol. Het gaat namelijk ook om hun nieuwe huisvesting. Ik steek van wal en haal de overkant. Is dat laatste één procent twijfel over onze overeenkomst nu weg, vraag ik mij af. Inderdaad. Vrijdag kunnen wij tekenen in aanwezigheid van staatssecretaris Remkes. Het rijk komt – ook financieel – over de brug. Een huzarenstuk.

De nieuwbouw in Spoorwijk gaat binnenkort van start. Er zijn honderden mensen naar het informatiecentrum gekomen. Veel Hindoestanen, de grootste immigrantengroep van Den Haag. Zij willen graag een eigen huis kopen.

Inmiddels begrijp ik dat de oppositiefracties een groot punt maken van het feit dat ik niet aan het verzoek kan voldoen om het `alternatief' voor de bouw van ministeries en woningen door te rekenen. Toen ik het verzoek kreeg zaten er geen programma of cijfers bij die ook maar enig houvast voor een verantwoorde financiële analyse gaven. Nu ik dat vanmiddag heb laten weten, worden er wel enige gegevens toegevoegd. De oppositie is `woedend' dat ik `het alternatief niet op de agenda wil zetten'. Ik laat Radio West en de Haagse Courant gelijk weten dat `het alternatief' uiteraard morgen in de beschouwing wordt betrokken.

Woensdag 27 juni

Bij het wakker worden mag ik wel vijf keer van Radio West horen dat de oppositie woedend is. Bijna alle fractievoorzitters komen aan het woord. Wim Pijl van de ChristenUnie beschuldigt mij van arrogantie van de macht. Dat steekt. Omdat daar geen sprake van is en ook omdat ik hem toch beschouw als de Gert Schutte van de raad. Bij de aanvang van de commissievergadering kan ik het niet laten hem van repliek te dienen. Het vuurtje dooft snel.

Meier presenteert. Een van de bedenkers van het alternatief spreekt in. De tribune is verre van vol. Donderdagavond wordt de commissiebehandeling afgerond, dan weten we meer. Later op deze dag lichten we achter gesloten deuren de commissie in over de financiën. Mij is inmiddels duidelijk dat openbaarmaking van de cijfers niet kan, omdat zij goud waard zijn, voor aannemers bijvoorbeeld. Na een avondvullende commissievergadering over de meest uiteenlopende onderwerpen ga ik met een opgelucht gemoed naar huis en slaap als een roos.