Een vals gevoel van veiligheid

Toolex, Buhrmann, KPN, Nortel, Nokia en vele vele anderen. In binnen- en buitenland is het de laatste tijd overal hetzelfde: één winstwaarschuwing of andere onheilstijding, en er gaat meteen minstens een kwart van de koers af. Hoe kan dat nou? De hoeveelheid informatie over bedrijven is explosief toegenomen. Iedereen komt tegenwoordig met kwartaalcijfers, het aantal analisten is nog nooit zo groot geweest. Als er tussendoor wat te melden valt zijn er de `trading statements' die bedrijven afgeven. En als de verwachtingen te hoog of te laag zijn, dan fluisteren ze met `guidance' de analisten en grote beleggers naar het rechte pad.

In een efficiënte markt is alle informatie in de aandelenkoersen verwerkt. Hoe meer informatie, hoe rationeler de koers. Dat maakt het des te wonderlijker dat beleggers kennelijk toch volslagen verrast en paniekerig reageren.

De situatie doet denken aan wat het Internationale Monetaire Fonds twee jaar geleden in een onderzoek beschreef. Steeds meer landen voeren een stabiel economisch beleid, de statistieken zijn in frequentie en in betrouwbaarheid verbeterd, de kapitaalmarkten zijn meer liquide dan ooit. En toch, constateerde het IMF, is het aantal en de diepte van internationale financiële crises niet afgenomen, maar toegenomen. Het Fonds voert een aantal redenen aan, waaronder de grotere mobiliteit van het kapitaal. Maar een van de belangrijkste redenen, concludeert het, is dat het ogenschijnlijk bereiken van een lage inflatie en het streven naar macro-economische stabiliteit door de autoriteiten, beleggers juist kan hebben aangemoedigd om steeds grotere risico's te nemen.

Die grotere risicobereidheid resulteert in grote schommelingen op de financiële markten. En omdat kapitaal vrijer is dan ooit tevoren, worden die risico's nu dwars over de aardbol heen genomen.

Die analyse klinkt zo gek nog niet. Dat een gevoel van veiligheid juist het nemen van risico's aanmoedigt, is bekend van het gedrag van automobilisten. Hoe meer airbags, anti-blokkeersystemen en kreukelzones, hoe roekelozer het rijgedrag. Alsof er een Wet van Behoud van Risico bestaat.

Het zou een prikkelende verklaring zijn voor de koersklappen die individuele beursgenoteerde ondernemingen steeds vaker oplopen. Hoe meer ze hun aandeelhouders vertellen, voorlichten en masseren, hoe argelozer die met hun beleggingen omgaan. Om zich bij de eerste de beste tegenvaller massaal te verdringen bij de nooduitgang.